Ալեքսանդր Մակեդոնացին և Հայաստանը․ ինչպիսի՞ հարաբերություններ ուներ աշխարհի մեծագույն նվաճողը հայոց երկրի հետ
22.07.2026/Nid.oragir
Պատմական աղբյուրները բացահայտում են մի հետաքրքիր իրականություն․ Հայաստանը Ալեքսանդրի կայսրության սովորական նահանգ չդարձավ
Ալեքսանդր Մակեդոնացու անունը կապված է մարդկության պատմության ամենամեծ ռազմական արշավանքներից մեկի հետ։ Ք.ա. IV դարում նա ստեղծեց մի կայսրություն, որը ձգվում էր Բալկաններից մինչև Հնդկաստան՝ փոխելով հին աշխարհի քաղաքական և մշակութային քարտեզը։
Սակայն նրա նվաճումների պատմության մեջ առանձնահատուկ տեղ ունի Հայաստանը։ Հարցը, թե ինչպիսի հարաբերություններ ուներ Ալեքսանդրը հայոց երկրի հետ, մինչ այսօր հետաքրքրում է պատմաբաններին։
Արդյո՞ք Հայաստանը դարձավ նրա նվաճած տարածքներից մեկը, թե՞ պահպանեց իր ինքնուրույնությունը։
Հայաստանը Ալեքսանդրի արշավանքների ժամանակ
Ալեքսանդրի արևելյան արշավանքի ժամանակ Հայաստանը գտնվում էր Աքեմենյան Պարսկական կայսրության ազդեցության ներքո։ Հայկական զորքերը մասնակցեցին Ք.ա. 331 թվականի Գավգամելայի ճակատամարտին՝ Դարեհ III-ի բանակի կազմում։
Սակայն Ալեքսանդրի հաղթանակից հետո տեղի ունեցավ մի կարևոր հանգամանք․ նա չիրականացրեց Հայաստանի դեմ այնպիսի լայնածավալ ռազմական գործողություն, ինչպիսին իրականացրել էր Պարսկաստանի կենտրոնների, Եգիպտոսի կամ Միջագետքի նկատմամբ։
Արիանոսի լռությունը՝ կարևոր վկայություն
Ալեքսանդրի արշավանքների գլխավոր պատմիչներից մեկը՝ հույն հեղինակ Արիանոսը, մանրամասն նկարագրել է նրա ռազմական գործողությունները։
Ուշագրավ է, որ Արիանոսը չի հիշատակում Հայաստանի նվաճման որևէ խոշոր արշավանք։ Պատմաբանների մի մասը հենց այս հանգամանքն է համարում ապացույց, որ Հայաստանը Ալեքսանդրի կողմից չի ենթարկվել սովորական նվաճման։
Եթե Հայաստանը վերածվեր մակեդոնական վարչական տարածքի, այդ իրադարձությունը դժվար թե դուրս մնար ժամանակի գլխավոր պատմագրություններից։
Հայաստանը՝ տեղական իշխանության պահպանմամբ
Ալեքսանդրի մահից հետո նրա հսկայական կայսրությունը բաժանվեց զորավարների միջև։ Այդ շրջանում հիշատակվում է Միհրանեսի (Միթրինեսի) անունը, որը նշանակվեց Հայաստանի կառավարիչ։
Սակայն իրական իրավիճակը ցույց է տալիս, որ Հայաստանում շարունակեցին պահպանվել տեղական իշխանական կառույցները, հատկապես՝ Երվանդունիների արքայատոհմի ազդեցությունը։
Այս փաստը կարևոր է․ Հայաստանը չվերացավ որպես քաղաքական միավոր և շարունակեց իր պատմական զարգացումը։
Ստրաբոնի վկայությունը
Հույն աշխարհագրագետ և պատմիչ Ստրաբոնը իր աշխատություններում Հայաստանը ներկայացնում է որպես առանձնահատուկ երկիր՝ սեփական աշխարհագրական, քաղաքական և մշակութային նկարագրով։
Նրա տեղեկությունները ցույց են տալիս, որ Ալեքսանդրի ժամանակաշրջանից հետո հայկական պետական ավանդույթը շարունակվեց։
Հետագայում Հայաստանը դարձավ հելլենիստական աշխարհի կարևոր մասնակիցներից մեկը՝ միավորելով տեղական մշակույթն ու հունական ազդեցությունը։
Ալեքսանդրի հայկական հետքը՝ պատմությո՞ւն, թե՞ լեգենդ
Ալեքսանդրի մասին դարերի ընթացքում ստեղծվել են բազմաթիվ պատմություններ, որոնց մի մասը միավորում է իրական պատմությունը և լեգենդը։
Հատկապես հայտնի է «Ալեքսանդրի վեպը»՝ ստեղծագործություն, որը տարածվել է տարբեր ժողովուրդների շրջանում և պահպանվել նաև հայկական ձեռագրական ավանդույթում։
Այս պատմությունների մեջ Ալեքսանդրը հաճախ ներկայացվում է ոչ միայն որպես նվաճող, այլև որպես համաշխարհային մշակույթների հանդիպման խորհրդանիշ։
Սակայն պատմական փաստերը ցույց են տալիս, որ նրա իրական հարաբերությունները Հայաստանի հետ առավել բարդ էին․ նա Հայաստանը չէր ոչնչացրել, այլ այն հայտնվեց նոր աշխարհաքաղաքական համակարգի մեջ՝ պահպանելով իր ազգային և պետական հիմքերը։
Հայ պատմիչ Մովսես Խորենացին, անդրադառնալով հին աշխարհի իրադարձություններին, Ալեքսանդրի կերպարը ներառում է հայկական պատմական հիշողության մեջ։
Թեև Խորենացու աշխատությունը գրվել է Ալեքսանդրի ժամանակներից դարեր անց և պահանջում է աղբյուրագիտական զգուշություն, այն կարևոր է նրանով, որ ցույց է տալիս՝ Ալեքսանդրի կերպարը մտել էր նաև հայկական պատմական մտածողության շրջանակ։
Պատմական աղբյուրների համադրությունը թույլ է տալիս ասել, որ Ալեքսանդր Մակեդոնացին Հայաստանը չի նվաճել այն ձևով, ինչպես բազմաթիվ այլ երկրներ։
Ավելի հավանական է, որ Հայաստանը հայտնվել է նրա ստեղծած նոր աշխարհակարգի ազդեցության ներքո՝ պահպանելով ներքին ինքնուրույնության զգալի մասը։
Հայաստանը դարձավ այն հին երկրներից մեկը, որը Ալեքսանդրի հսկայական կայսրության փլուզումից հետո չանհետացավ, այլ շարունակեց իր պետական և մշակութային ճանապարհը։
Եվ հենց այդ պատճառով Ալեքսանդրի ու Հայաստանի հարաբերությունները պատմության մեջ մնում են ոչ միայն ռազմական, այլև քաղաքական ու մշակութային հետաքրքիր էջ։
Ալեքսանդր Մակեդոնացու հայկական պատկերումը միջնադարյան ձեռագրում
Լիսաբոնում հանդիսավորությամբ նշվում է Կյուլպենկյան հիմնադրամի 70-ամյակը․ հարգանքի տուրք մեծ բարերարի հիշատակին
Յոթ տասնամյակ առաջ կյանքի կոչված մի գաղափար այսօր շարունակում է իր ազդեցությունն ունենալ աշխարհի մշակութային, գիտական, կրթական և մարդասիրական կյանքում։ 2026 թվականին լրանում է Գալուստ Կյուլպենկյան հիմնադրամի հիմնադրման 70-ամյակը՝ մի կառույցի, որը դարձել է ոչ միայն միջազգային հեղինակավոր հաստատություն, այլև հայ ժողովրդի ամենանշանակալի բարեգործական ժառանգություններից մեկը։
Լիսաբոնում անցկացվող հոբելյանական միջոցառումները վերածվել են ոչ միայն անցած ճանապարհի ամփոփման, այլև հիմնադրամի հիմնադիր Գալուստ Սարգիս Կյուլպենկյանի հիշատակի ու տեսլականի արժևորման։ Այս օրերին կազմակերպված համերգները, ցուցահանդեսները, թանգարանի վերաբացումը և հիշատակի արարողությունները մեկ անգամ ևս ընդգծում են այն բացառիկ ազդեցությունը, որ ունեցել և շարունակում է ունենալ Կյուլպենկյանի ստեղծած հիմնադրամը համաշխարհային մշակույթի և հայապահպանության գործում։
1956 թվականին, Գալուստ Կյուլպենկյանի կտակի համաձայն, հիմնադրված այս հաստատությունն այսօր գործում է որպես աշխարհի ամենահեղինակավոր բարեգործական հիմնադրամներից մեկը։ Նրա գործունեությունն ընդգրկում է մշակույթի, գիտության, կրթության, առողջապահության, սոցիալական նորարարության և մարդասիրության ոլորտները։ Միաժամանակ հիմնադրամը հավատարիմ է մնացել իր հիմնադրի ազգային պատգամին՝ շարունակելով աջակցել Հայաստանի և սփյուռքի հայկական կրթական, մշակութային ու գիտական ծրագրերին, արևմտահայերենի պահպանմանն ու հայկական ինքնության ամրապնդմանը։
Հոբելյան՝ մշակույթի, հիշողության և պատասխանատվության խորհրդանիշ
Հոբելյանական տարվա գլխավոր միջոցառումներից էր հուլիսի 18-ին կայացած հանդիսավոր համերգը, որտեղ ելույթ ունեցան Կյուլպենկյանի նվագախումբն ու երգչախումբը։ Միաժամանակ վերաբացվեց հիմնովին նորոգված Կյուլպենկյան թանգարանը, որն իր եզակի հավաքածուով շարունակում է համարվել աշխարհի կարևորագույն մասնավոր արվեստի թանգարաններից մեկը։ Բացվեց նաև «Gulbenkian, 70 Years, Post It!» ցուցահանդեսը, որը ներկայացնում է հիմնադրամի յոթ տասնամյակների գործունեությունը, կարևոր նախաձեռնություններն ու համաշխարհային ազդեցությունը։
Սակայն հոբելյանի ամենահուզիչ դրվագներից մեկը դարձավ Գալուստ Սարգիս Կյուլպենկյանի հիշատակին նվիրված արարողությունը, որը միավորեց հիմնադրամի ղեկավարությանը, աշխատակիցներին և հոգևորականությանը։
Խաժակ արքեպիսկոպոս Պարսամյանի պատգամը՝ ծառայության և հավատքի մասին
Կյուլպենկյան հիմնադրամի տնօրենների խորհրդի նախագահի հրավերով, Արևմտյան Եվրոպայի Հայրապետական պատվիրակ և Սուրբ Աթոռում Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսի ներկայացուցիչ Գերաշնորհ Տեր Խաժակ արքեպիսկոպոս Պարսամյանը մասնակցեց հիշատակի միջոցառումներին։
Օրը սկսվեց Գալուստ Կյուլպենկյանի կիսանդրու առջև հարգանքի տուրքի արարողությամբ, որից հետո մասնակիցները ներկա գտնվեցին կաթոլիկ եկեղեցում մատուցված Սուրբ Պատարագին՝ ի հիշատակ մեծ բարերարի։
Պատարագի ավարտին Խաժակ Սրբազանը հանդես եկավ խորիմաստ հոգևոր խոսքով՝ Սուրբ Գրիգոր Նարեկացու աղոթական ժառանգությունը կապելով Գալուստ Կյուլպենկյանի կյանքի ու առաքելության հետ։ Վկայակոչելով Նարեկացու անմահ տողերը՝ «Սրտիս ողբաձայն հառաչանքների աղաղակն, ահա՛, դեպ երկինքն ի վեր՝ քեզ եմ ընծայում», նա ընդգծեց, որ մարդն Աստծո առջև ներկայանում է ոչ միայն իր հաջողություններով, այլև իր սրտի ճշմարտությամբ, և հենց այդ ճշմարտությունն է աղոթքը դարձնում կենդանի ու իրական։
Խաժակ արքեպիսկոպոս Պարսամյանը նշեց, որ Սուրբ Գրիգոր Նարեկացին սովորեցնում է՝ իսկական հավատքը չի խուսափում մարդկային տկարությունից, այլ այն վերափոխում է Աստծո լույսի ներքո։ Այդ միտքը նա կապեց Գալուստ Կյուլպենկյանի կյանքի հետ՝ ներկայացնելով նրան որպես մարդու, ով իր կարողությունը, ազդեցությունն ու հեռատեսությունը ծառայեցրել է մարդկությանը։
«Նա հասկացել էր, որ տաղանդը պատասխանատվություն է բերում, հարստությունը՝ հոգատարություն, իսկ տեսլականն իր ճշմարիտ արժեքը գտնում է ծառայության մեջ»,– նշեց Սրբազանը։
Նրա խոսքով՝ եթե Սուրբ Գրիգոր Նարեկացին Աստծուն ընծայեց իր սրտի աղոթքը, ապա Գալուստ Կյուլպենկյանը մարդկությանը նվիրեց իր կյանքի պտուղները՝ վերածելով դրանք կրթության, մշակույթի, գիտության և բարեգործության։
Հայանպաստ առաքելության շարունակականությունը
Հիշատակի արարողության ավարտին Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցու ավանդական աղոթքով ոգեկոչվեցին Գալուստ Սարգիս Կյուլպենկյանի և Կյուլպենկյան ընտանիքի հանգուցյալ անդամների հիշատակը։
Այցի շրջանակում Խաժակ արքեպիսկոպոս Պարսամյանը հանդիպում ունեցավ Կյուլպենկյան հիմնադրամի հայկական համայնքների բաժնի տնօրեն, դոկտոր Ռազմիկ Փանոսյանի հետ։ Քննարկվեցին հիմնադրամի հայանպաստ գործունեությունը, իրականացվող ծրագրերը և ապագա համագործակցության հեռանկարները։
Սրբազանը նաև այցելեց նորոգված Կյուլպենկյան թանգարան, որի բացառիկ հավաքածուն ընդգրկում է Հին Եգիպտոսի, Միջագետքի, իսլամական արվեստի և եվրոպական կերպարվեստի եզակի ստեղծագործություններ։ Այդ հավաքածուն ոչ միայն վկայում է Գալուստ Կյուլպենկյանի բացառիկ գեղագիտական ճաշակի մասին, այլև արտահայտում է նրա հավատը համաշխարհային մշակույթի պահպանման և հանրահռչակման գաղափարին։
Ժառանգություն, որը շարունակում է կերտել ապագան
Գալուստ Կյուլպենկյանի անունը վաղուց դուրս է եկել միայն բարեգործի սահմանումից։ Նա դարձավ մի մարդ, ով կարողացավ անձնական հաջողությունը վերածել համամարդկային արժեքի, իսկ հարստությունը՝ կրթության, գիտության, մշակույթի և մարդասիրության ծառայության։
Յոթանասուն տարի անց նրա հիմնադրած հաստատությունը շարունակում է հավատարիմ մնալ այդ սկզբունքներին՝ ներդրումներ կատարելով այնտեղ, որտեղ ծնվում են գաղափարներ, զարգանում են հասարակություններ և պահպանվում են մշակութային արժեքները։
Կյուլպենկյան հիմնադրամի 70-ամյակը հիշեցում է, որ իրական ժառանգությունը չափվում է այն արժեքներով, որոնք փոխանցվում են սերունդներին։ Եվ այդ առումով Գալուստ Սարգիս Կյուլպենկյանի անունը շարունակում է մնալ հայ ժողովրդի և համաշխարհային բարեգործության պատմության ամենավառ էջերից մեկը։
Լուսանկարները` Pontifical legation Western Europa կայքից
Ալեքսանդր Մակեդոնացու հայկական պատկերումը միջնադարյան ձեռագրում
Վերջերս հետաքրքիր հրապարակում է արել Ամստերդամի Mateos Tsaretsi bibliotheek կայքը։ Հրապարակման բովանդակությունը հետևյալն է.
Լոնդոնում բնակվող պատմաբան Դեյվիդ Գրանտը (David Grant) շուրջ տասը տարվա ուսումնասիրությունից հետո պնդում է, որ գտել է Ալեքսանդր Մեծի իրական կտակի հետքերը։
Նրա կարծիքով՝ այդ կտակը թաքնված է հին հայկական ձեռագրում պահպանված «Ալեքսանդրի վեպի» (Alexander Romance) տարբերակում։
Մինչ այժմ պատմաբանների մեծ մասը կարծում էր, որ այդ ձեռագրի վերջին գլուխը պարզապես հորինվածք է և Ալեքսանդրի կտակը իրական հիմք չունի։
Սակայն Գրանտը համոզված է, որ այնտեղ պահպանվել է Ալեքսանդրի իսկական կտակի վերափոխված տարբերակը։
Հոդվածի համաձայն՝ Ալեքսանդրը ցանկացել էր.
իր հսկայական կայսրության օրինական ժառանգներ ճանաչել իր որդիներին՝ Ալեքսանդր IV-ին (որը դեռ չէր ծնվել նրա մահվան պահին) և Հերակլեսին,
որոշել էր, թե որտեղ պետք է իրեն թաղեն,
ինչպես պետք է բաժանվեն իր հարստությունն ու իշխանությունը։
Ըստ Գրանտի՝ Ալեքսանդրի ազդեցիկ զորավարները թաքցրել են այդ կտակը, քանի որ չէին ցանկանում իշխանությունը փոխանցել նրա որդիներին, որոնց մայրերը ասիական ծագում ունեին։ Փոխարենը նրանք սկսեցին պայքարել միմյանց դեմ իշխանության համար, ինչի հետևանքով սկսվեցին հայտնի «Ժառանգորդների պատերազմները» (Wars of the Successors), որոնք տասնամյակներ շարունակ ավերեցին Ալեքսանդրի կայսրությունը։
Պատմաբանը ենթադրում է, որ կտակը հետագայում քաղաքական նպատակներով խմբագրվել է և ներառվել է «Ալեքսանդրի վեպում», որի հին հայկական ձեռագիրը պահպանել է այդ վերամշակված տարբերակը։
Կարևոր է նշել, որ այս ամենը ներկայումս մեկ պատմաբանի գիտական վարկածն է, ոչ թե համընդհանուր ընդունված պատմական փաստ։ Եթե նրա եզրակացությունները հաստատվեն, ապա դա կարող է համարվել Ալեքսանդր Մեծի կյանքի և մահվան վերաբերյալ վերջին տասնամյակների ամենանշանակալի պատմական բացահայտումներից մեկը։
Նիդերլանդական օրագիրը շուտով Մակեդոնացու մասին հանդես կգա` Ալեքսանդր Մակեդոնացին և Հայաստանը թեմայով մեկ այլ հետաքրքիր հոդվածով։
Նաիրա Գասպարյան, բ․գ․թ․, ԵՊՀ դոցենտ, ՆիդՕրագրի համար
ԵՐԵՎԱՆ — «Արայի ամրոց» ռեստորանային համալիրում տեղի է ունեցել Հայ Օգնության Միության (ՀՕՄ) Դավթաշենի մասնաճյուղի հիմնադրման 10-ամյակին նվիրված հանդիսավոր միջոցառումը: Հոբելյանական երեկոյին, որտեղ թևածում էին հայ երգն ու պարը, հավաքվել էին միության անդամները, աջակիցներն ու հյուրերը՝ ամփոփելու տասնամյա մարդասիրական գործունեությունն ու արժևորելու կատարված աշխատանքը:
Միջոցառման ընթացքում հատուկ ընդգծվել է, որ նույնիսկ համաշխարհային աճող լարվածության, աշխարհաքաղաքական բարդ զարգացումների և անհանգիստ ժամանակների պայմաններում հայ կանայք շարունակում են ամուր պահել իրենց հավատարմությունը մարդասիրական առաքելությանը: Իրենց անխոնջ աշխատանքով, կազմակերպվածությամբ և անսպառ նվիրումով նրանք ամենօրյա իրական աջակցություն են ցուցաբերում կարիքավորներին, անապահով ընտանիքներին ու հայրենակիցներին՝ ապացուցելով, որ բարությունն ու սոցիալական պատասխանատվությունը սահմաններ ու խոչընդոտներ չեն ճանաչում:
Տոնական երեկոն անցել է ջերմ ու համախմբված մթնոլորտում. հնչել են երախտագիտության խոսքեր, ամփոփվել են անցած տարիների ձեռքբերումներն ու նախանշվել առաջիկա ծրագրերը, որոնք կոչված են շարունակելու հայ կնոջ ազգանվեր ու մարդասիրական գործունեությունը:
ARS Davtashen Branch Celebrates 10th Anniversary: Armenian Women’s Dedication Amid Global Challenges
Naira Gasparyan, PhD, Associate Professor, YSU For the Diary of the Netherlands/ NidOragir
A solemn event celebrating the 10th anniversary of the Armenian Relief Society (ARS) Davtashen branch was held at the "Arayi Amrots" restaurant complex. Filled with traditional Armenian song and dance, the anniversary evening brought together union members, supporters, and guests to review a decade of humanitarian work and honor the impact of their achievements.
During the event, special emphasis was placed on how, even amid growing global tensions, complex geopolitical developments, and turbulent times, Armenian women remain steadfast in their commitment to their humanitarian mission. Through tireless work, strong organization, and boundless dedication, they provide daily, tangible support to those in need, vulnerable families, and fellow compatriots—proving that kindness and social responsibility know no boundaries or obstacles.
The celebratory evening unfolded in a warm and unified atmosphere. Expressions of gratitude were shared, past accomplishments were summarized, and future programs were outlined—all designed to continue the patriotic and humanitarian mission of Armenian women.
Հայկական արմատներով բրիտանացի նկարիչ Էլեանոր (Էլլի) Էքսերջյանի նշանադրությունը բրիտանական թագավորական ընտանիքի անդամ Սեմ Չատտոյի հետ վերջին օրերին դարձել է միջազգային մամուլի ամենաքննարկվող թեմաներից մեկը։ Թեև սոցիալական ցանցերում և որոշ հրապարակումներում տարածվեց տեղեկություն, թե նա արդեն ամուսնացել է, իրականում խոսքը նշանադրության մասին է։
Հուլիսի 13-ին Սեմ Չատտոն՝ արքայադուստր Մարգարետի թոռը և թագավոր Չարլզ III-ի ազգականը, Instagram-ի իր էջում հայտարարեց, որ նշանվել է Էլեանոր Էքսերջյանի հետ՝ գրելով. «Մենք անչափ երջանիկ ենք»։ Հատկանշական է, որ նշանադրության մատանին պատրաստել էր հենց ինքը՝ որպես կերամիկայի արվեստագետ։
Այս լուրը մեծ արձագանք ստացավ ոչ միայն Մեծ Բրիտանիայում, այլև հայկական լրատվամիջոցներում, քանի որ Էլեանորը հայկական արմատներ ունի և իր ստեղծագործություններում հաճախ անդրադառնում է հայկական ինքնությանը, հիշողությանը և սփյուռքի փորձառությանը։
Էլեանոր Էքսերջյանը ծնվել է Լոնդոնում՝ արվեստագետների և արվեստաբանների ընտանիքում։ Նրա հայրը՝ պրոֆեսոր Դեյվիդ Էքսերջյանը, իտալական Վերածննդի արվեստի ճանաչված պատմաբան է, իսկ մայրը՝ Սյուզան Մուրը, երկար տարիներ եղել է Financial Times-ի արվեստի քննադատը։
Էլեանորի հայկական արմատները գալիս են հոր ընտանիքից։ Նրա պապը՝ գնդապետ Նուբար Մարտին Էքսերջյանը, ծառայել է բրիտանական բանակում և Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին արժանացել բարձր պարգևների։ Ընտանիքի նախնիները պատկանել են Օսմանյան կայսրության ճանաչված հայկական ընտանիքներից մեկին։
Սեմ Չատտոն և Էլեանորը ծանոթացել են Էդինբուրգի համալսարանում։ Նրանց կապը հրապարակային է դարձել 2021 թվականից։ Երկուսն էլ արվեստագետներ են. Սեմը զբաղվում է կերամիկայով, իսկ Էլեանորը՝ աբստրակտ գեղանկարչությամբ։
Հայաստանի հետ Էլեանորի կապը միայն ծագումով չի սահմանափակվում։ 2022 թվականին զույգը մեկ ամիս ճանապարհորդել է Հայաստանում՝ ուսումնասիրելով երկրի բնությունը, մշակութային ժառանգությունն ու ճարտարապետությունը։ Այդ ուղևորության արդյունքներն ամփոփվել են «Imagined Landscapes» («Պատկերացվող բնապատկերներ») համատեղ արվեստի նախագծում և ցուցահանդեսում։
Բրիտանական թագավորական ընտանիքի հետևորդները վաղուց էին նկատել, որ Էլեանորը մասնակցում էր մի շարք կարևոր ընտանեկան միջոցառումների, այդ թվում՝ Սանդրինգհեմում անցկացվող Սուրբ Ծննդյան ավանդական հավաքին, ինչը սովորաբար մեծ վստահության նշան է համարվում թագավորական ընտանիքում։
Բրիտանական մամուլի տեղեկություններով՝ թագավոր Չարլզ III-ը տեղեկացվել է նշանադրության մասին և ուրախությամբ է ընդունել լուրը։ Ըստ նույն աղբյուրների՝ հարսանիքը նախատեսվում է 2027 թվականի գարնանը։
Այս պատմությունը հայկական հանրության համար առանձնահատուկ հետաքրքրություն ունի ոչ միայն այն պատճառով, որ հայկական ծագում ունեցող արվեստագետը միանում է աշխարհի ամենահայտնի ընտանիքներից մեկին, այլև որովհետև Էլեանոր Էքսերջյանը երբեք չի թաքցրել իր հայկական ինքնությունը և իր արվեստում բազմիցս անդրադարձել է հայ ժողովրդի պատմությանը, հիշողությանն ու սփյուռքի մշակութային ժառանգությանը։
Նիդերլանդական օրագիրը շարունակելու է հետևել այս պատմության զարգացմանը և ընթերցողներին ներկայացնել նոր մանրամասներ, հատկապես՝ Էլեանորի հայկական ընտանիքի պատմության, նրա ստեղծագործական ուղու և Հայաստան կատարած այցելությունների մասին։
Արհեստական բանականությունը կրթության մեջ․ զարգացնո՞ւմ է, թե՞ մարտահրավերներ է ստեղծում
Naira Gasparyan, PhD, Associate Professor, YSU For the Diary of the Netherlands/ NidOragir
Organised by an incredible committee of Moroccan professors and researchers, the recent online international conference on AI in Education brought together scholars, educators, and students from across the globe to explore the future of learning.
Featured Speaker Highlights:
Gevorg Grigoryan captivated the audience with a deep dive into "Are AI-Powered Tools Improving or Deteriorating Students’ Writing Skills?"
Naira Gasparyan & Mariam Khazhakyan (Yerevan State University) unveiled their research, "Beyond the Paraphrase: AI-Co-Pilot Integration in Postgraduate Thesis Writing and Oral Defense." They demonstrated how using AI as an intellectual "co-pilot" for structural architecture can cut manual drafting effort by up to 40%, freeing scholars to focus on high-level critical thinking.
Richard Helder shared valuable insights on Conceptual Metaphor Theory in AI-Mediated EFL Writing Instruction.
The Key Takeaway: While AI integration offers massive potential, attendees unanimously agreed that technology can never replace human background knowledge, critical thinking, and intellectual oversight.
Heartfelt congratulations to the organizing committee—Ghouati Sanae, Anasse Khadija, Moustaghfir Samia, Salmi Salaheddine, Bouknify Mohammed, Mrissa Brahim, and Askour Soufiane—for hosting such a successful and impactful conference!
Pursuing his PhD in Linguistics, Richard has made Armenia his new home alongside his beautiful Armenian wife. With a house to call their own, the couple plans to enjoy a long—if not permanent—life here!
My former student, Gevorg Grigoryan, who currently works in administration at a top educational college in China is an exceptionally active researcher: Gevorg has published over 50 papers in high-impact journals in just 5 years. Gevorg was the person who connected us with the organizers of the Morocco conference.
Արհեստական բանականությունը կրթության մեջ․ զարգացնո՞ւմ է, թե՞ մարտահրավերներ է ստեղծում
Նաիրա Գասպարյան, բ․գ․թ․, ԵՊՀ դոցենտ,
ՆիդՕրագրի համար։ 21հուլիսի 2026. Երևան։
Մարոկկացի պրոֆեսորների և հետազոտողների հիանալի կազմկոմիտեի կողմից կազմակերպված «ԱԲ-ն կրթության մեջ» վերջերս տեղի ունեցած առցանց միջազգային գիտաժողովը համախմբել էր գիտնականների, մանկավարժների և ուսանողների աշխարհի տարբեր ծայրերից՝ միասին ուսումնասիրելու ուսուցման ապագան։
Ելույթ ունեցողների ուշագրավ զեկույցները.
Գևորգ Գրիգորյանը գրավեց լսարանի ուշադրությունը՝ խորությամբ վերլուծելով «Արդյո՞ք Արհեստական Բանականության գործիքները բարելավում, թե՞ վատթարացնում են ուսանողների գրավոր հմտությունները» թեման:
Նաիրա Գասպարյանն ու Մարիամ Խաժակյանը (Երևանի պետական համալսարան) ներկայացրին իրենց «Վերապարաֆրազավորումից անդին. ԱԲ-ընկերակցի (co-pilot) ինտեգրումը թեզերի գրման և բանավոր պաշտպանության գործընթացում» հետազոտությունը: Նրանք ցույց տվեցին, թե ինչպես ԱԲ-ն որպես մտավոր «ընկերակից» կառուցվածքային ճարտարապետության մեջ կիրառելը կարող է մինչև 40%-ով կրճատել սևագրման մեխանիկական աշխատանքը՝ հնարավորություն տալով հետազոտողներին կենտրոնանալ բարձր մակարդակի քննադատական մտածողության վրա:
Ռիչարդ Հելդերը արժեքավոր դիտարկումներ ներկայացրեց «Հայեցակարգային փոխաբերության տեսությունը ԱԲ-ի միջնորդությամբ անգլերենի (որպես օտար լեզվի) ուսուցման մեջ» թեմայով:
Հիմնական եզրահանգումը. Թեև ԱԲ-ի ինտեգրումը հսկայական ներուժ ունի, մասնակիցները միահամուռ համաձայնեցին, որ տեխնոլոգիան երբեք չի կարող փոխարինել մարդկային բազային գիտելիքներին, քննադատական մտածողությանն ու մտավոր վերահսկողությանը:
Սրտանց շնորհավորում ենք կազմկոմիտեին՝ Ղուատի Սանաեին, Անասսե Խադիջային, Մուսթաղֆիր Սամիային, Սալմի Սալահեդդինին, Բուկնիֆի Մոհամմեդին, Մրիսսա Բրահիմին և Ասկուր Սուֆիանին՝ նման հաջողված և ազդեցիկ գիտաժողով կազմակերպելու համար:
Հայ գրականագիտությունը համալրվել է արժեքավոր նոր աշխատությամբ։ Լույս է տեսել «Նիդերլանդական օրագրի» հետ երկարամյա և ակտիվ համագործակցություն ունեցող գրականագետ, ՀՀ ԳԱԱ Մանուկ Աբեղյանի անվան գրականության ինստիտուտի ավագ գիտաշխատող, բանասիրական գիտությունների թեկնածու, դոցենտ Նաիրա Համբարձումյանի նոր ուսումնասիրությունը՝ «Սրբուհի Տյուսաբ. Հոդվածներ, քերթվածներ, հրապարակումներ» (Երևան, «Էդիթ Պրինտ», 2026, 504 էջ)։
Սա հերթական կարևոր ներդրումն է 19-րդ դարի արևմտահայ գրականության և հատկապես հայ առաջին արձակագիր կնոջ՝ Սրբուհի Տյուսաբի (Վահանյան, 1830–1901) ստեղծագործական ու հասարակական ժառանգության ուսումնասիրման գործում։ Հատորը ոչ միայն համախմբում է Տյուսաբի գրական ժառանգության կարևոր հատվածները, այլև գիտական նոր դիտարկումների և մինչ այժմ անհայտ փաստերի շնորհիվ նոր լույս է սփռում նրա կենսագրության, գրական գործունեության և ժամանակի մտավոր-մշակութային կյանքում ունեցած նշանակալի դերակատարության վրա։
Աշխատությունն իրականացվել է ՀՀ ԿԳՄՍ նախարարության Բարձրագույն կրթության և գիտության կոմիտեի աջակցությամբ՝ 24SSAH-6B006 ծածկագրով հետազոտական նախագծի շրջանակում, իսկ հրատարակությունը կատարվել է ՀՀ ԳԱԱ Պատմության ինստիտուտի գիտական խորհրդի որոշմամբ։ Գրքի լույսընծայումը հնարավոր է դարձել Յովսէփ և Գարոլին Նալպանտեանների (Լոս Անջելես, Սթուդիո Սիթի) մեկենասական աջակցության շնորհիվ։
Հատորի խմբագիրներն են ՀՀ ԳԱԱ ակադեմիկոս Ալբերտ Խառատյանը և Նաիրա Համբարձումյանը, գրախոսը՝ պատմական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր Գևորգ Ստեփանյանը։
Գրքի գիտական առաջաբանը ներկայացնում է Սրբուհի Տյուսաբի կյանքի և գործունեության ամբողջական պատկերը՝ անդրադառնալով նրա ընտանիքին, կրթությանը, գրական և հասարակական միջավայրին, ժամանակի նշանավոր մտավորականների հետ ունեցած հարաբերություններին, ինչպես նաև նրա հասարակական նախաձեռնություններին։ Առանձնակի ուշադրության են արժանացել մինչ այժմ քիչ հայտնի կամ ամբողջությամբ չուսումնասիրված փաստերը, որոնք վերաբերում են գրողի ստեղծագործական կենսագրությանը, հասարակական-քաղաքական գործունեությանը, երաժշտական և թատերական հետաքրքրություններին։
Հեղինակը նաև գիտական շրջանառության մեջ է դնում նոր տեղեկություններ Սրբուհի Տյուսաբի «Գարուն» խորագրով գրաբար առաջին բանաստեղծության տպագրության պատմության, ինչպես նաև Կոստանդնուպոլսի հայկական կրթական և բարեգործական հաստատությունների հետ նրա կապերի և գործունեության վերաբերյալ։ Այս փաստերը հնարավորություն են տալիս առավել ամբողջական գնահատելու Տյուսաբի ներդրումը ոչ միայն հայ գրականության, այլև ազգային հասարակական կյանքի ձևավորման գործընթացում։
Հատորը կառուցված է երեք բաժիններով։ Առաջինում ընդգրկված են տարբեր պարբերականներում հրապարակված հոդվածները, երկրորդում՝ հեղինակի պահպանված բանաստեղծությունները, իսկ երրորդ բաժնում տեղ են գտել Սրբուհի Տյուսաբի վեպերին և հրապարակախոսությանը նվիրված տարբեր հեղինակների հոդվածներն ու գնահատականները։ Բոլոր նյութերը ներկայացված են գիտական ծանոթագրություններով, ինչը հրատարակությունը դարձնում է կարևոր սկզբնաղբյուր հետազոտողների, դասախոսների, ուսանողների և հայ մշակութային ժառանգությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։
Նոր աշխատությունը ևս մեկ անգամ վկայում է, որ Սրբուհի Տյուսաբի գրական և հասարակական ժառանգությունը շարունակում է բացահայտվել նոր փաստերով ու մեկնություններով՝ հաստատելով նրա բացառիկ տեղը հայ նոր գրականության և կանանց մտավոր պատմության մեջ։
«Նիդերլանդական օրագիրը» շնորհավորում է Նաիրա Համբարձումյանին հերթական գիտական ձեռքբերման առիթով և վստահ է, որ այս հիմնարար աշխատությունը կարևոր ուղենիշ կդառնա ինչպես հայ գրականագիտության, այնպես էլ արևմտահայ մշակութային ժառանգության ուսումնասիրության համար։
Հիշեցնենք, որ «Նիդերլանդական օրագիրը» և «Օրեր» եվրոպական ամսագիրը համատեղ իրականացնում են գրական նախագիծ՝ նվիրված 19-րդ դարի երկրորդ կեսի արևմտահայ կին գրողների գրական ժառանգության հանրահռչակմանը։ Նախագծում ներկայացվում են Էլպիս Կեսարացյանը, Սրբուհի Տյուսաբը, Սիպիլը (Զապել Խանջյան), Հայկանուշ Մառքը (Թոփուզյան), Զապել Եսայանը, Մառի Պեյլերյանը, Զարուհի Գալեմքյարյանը, Արշակուհի Թէոդիկը (Ճէզվէճյան) և այլ նշանավոր հեղինակներ։
Նախագծի հեղինակն ու վարողը ՀՀ ԳԱԱ Մանուկ Աբեղյանի անվան գրականության ինստիտուտի ավագ գիտաշխատող, բանասիրական գիտությունների թեկնածու, դոցենտ Նաիրա Համբարձումյանն է, որի երկարամյա հետազոտական աշխատանքը կարևոր դեր ունի արևմտահայ կին հեղինակների գրական ժառանգության պահպանման, գիտական արժևորման և հանրայնացման գործում։
Աստվածաբանության դոկտոր Խաչիկ Հովհաննիսյանի կյանքն ու գործունեությունը տարիներ շարունակ նվիրված են հավատքի, գիտության և հայ քրիստոնեական մտքի ուսումնասիրությանը։ Բրյուսելում ապրելով և աշխատելով՝ նա շարունակում է իր գիտական առաքելությունը՝ մշտապես պահպանելով ամուր կապը Հայաստանի և հայկական հոգևոր-մշակութային ժառանգության հետ։
«Նիդերլանդական օրագիրը» նախկինում ևս բազմիցս անդրադարձել է Խաչիկ Հովհաննիսյանի գիտական գործունեությանը՝ հրապարակելով նրա մասին հոդվածներ և հարցազրույցներ։ Այս անգամ մեր ընթերցողներին ներկայացնում ենք ավելի անձնական և մտերմիկ զրույց, որտեղ նա խոսում է իր գիտական ճանապարհի, Գրիգոր Նարեկացու հանդեպ իր հետաքրքրության, Հայաստանի հետ ունեցած կապի, հայկական ինքնության, երիտասարդներին ուղղված իր պատգամի և այն Հայաստանի մասին, որի տեսլականը կրում է իր սրտում։
1. Ո՞վ է Խաչիկ Հովհաննիսյանը՝ մի քանի բառով։
Ես աստվածաբան եմ, հետազոտող և դասախոս՝ մասնագիտացած գերմանալեզու աստվածաբանության, հայ քրիստոնեական մտքի և Գրիգոր Նարեկացու ժառանգության ուսումնասիրության մեջ։
2. Բելգիայի ո՞ր քաղաքում եք ապրում։
Ապրում եմ Բելգիայի մայրաքաղաք Բրյուսելում։
3. Ի՞նչ եք ուսումնասիրում այս տարիներին։
Այս տարիներին հիմնականում ուսումնասիրում եմ Գրիգոր Նարեկացու աստվածաբանական ժառանգությունը։ Այդ թեմայով մի շարք հոդվածներ և ուսումնասիրություններ արդեն հրատարակվել են կամ պատրաստվում են հրատարակության։ Միաժամանակ աշխատում եմ երկհատոր նոր գրքի վրա, որը հայերեն և ֆրանսերեն լեզուներով կներկայացնի աստվածաբանության և փիլիսոփայության բարդ ու երբեմն հակասական փոխհարաբերությունները։
4. Ինչո՞ւ ընտրեցիք հենց այդ ուղղությունը։
Սովորել եմ Սևանի Վազգենյան հոգևոր դպրոցում և սկզբում ցանկացել եմ հոգևորական դառնալ։ Սակայն տարիների ընթացքում այդ կոչումը վերափոխվեց աստվածաբանությամբ զբաղվելու ճանապարհի։ Ինձ համար աստվածաբան լինելը մեծ պատասխանատվություն է՝ հավատքի, Աստծու գաղափարի և քրիստոնեական համայնքի առջև։ Համոզված եմ, որ աստվածաբանությունը պետք է ծառայի քրիստոնեական հավատքի խորացմանն ու համայնքի բարօրությանը։
5. Ի՞նչ կապ ունի Ձեր աշխատանքը Հայաստանի հետ։
Իմ աշխատանքը սերտորեն կապված է Հայաստանի հետ, քանի որ ուսումնասիրում եմ հայ քրիստոնեական միտքն ու Գրիգոր Նարեկացու ժառանգությունը։ Հայաստանում նույնպես առիթ եմ ունեցել ներկայացնելու իմ գիտական ուսումնասիրությունները։ Ինձ համար կարևոր է նպաստել, որպեսզի աստվածաբանությունը Հայաստանում շարունակաբար զարգանա և ամրանա որպես ինքնուրույն գիտական ուղղություն։
6. Նարեկացու ստեղծագործություններից ո՞րն է Ձեզ ամենամոտը և ինչո՞ւ։
Ինձ ամենամոտը Գրիգոր Նարեկացու «Մատյան ողբերգության»-ն է։ Այդ գիրքը դարեր շարունակ հոգևոր բժշկության և մխիթարության աղբյուր է եղել հայ ժողովրդի համար։ Սակայն ինձ հետաքրքրում է նաև այն հարցը, թե արդյոք մենք Նարեկացուն լիովին և ճիշտ ենք հասկացել։ Իմ ուսումնասիրությունները ցույց են տալիս, որ նրա ստեղծագործությունը նոր աստվածաբանական մեկնաբանության կարիք ունի։ Նարեկացին մեծ խոնարհությամբ է խոսում Աստծու մասին՝ մարդուն ներկայացնելով որպես ողորմություն հայցող, իսկ Աստծուն՝ որպես անսահման սիրով ու շնորհով մարդուն փրկող։ Հենց այդ խոր աստվածաբանական տեսլականն է, որ ինձ ամենից շատ է գրավում։
7. Ի՞նչ նշանակություն ունի Գրիգոր Նարեկացին այսօր աշխարհի հայերի համար։
Այսօր Գրիգոր Նարեկացին աշխարհի հայերի համար ոչ միայն ազգային, այլև համաքրիստոնեական արժեք է։ Նրա ստեղծագործությունը մեզ հիշեցնում է, որ մարդը պետք է խոնարհությամբ դիմի Աստծուն և մշտապես փնտրի Նրա շնորհն ու ողորմությունը։ Նարեկացին սովորեցնում է, որ ապաշխարությունն ու հավատքը պետք է արտահայտվեն նաև գործնական կյանքում՝ սիրո, ողորմածության և պատասխանատվության միջոցով։ Նրա աստվածաբանական խորությունը, Սուրբ Գրքի մեկնության առանձնահատկությունները և մարդ-Աստված հարաբերության ընկալումը շարունակում են արդիական մնալ՝ կարևոր ուղենիշ լինելով նաև մեր օրերում։
8. Բելգիայում ապրելով՝ ինչպե՞ս եք պահպանում հայկական ինքնությունը։
Շառլ Ազնավուրն ասում էր. «Ես հարյուր տոկոս հայ եմ և հարյուր տոկոս ֆրանսիացի»։ Այդ միտքը շատ հոգեհարազատ է նաև ինձ։ Բելգիայում ապրելով՝ ես լիարժեքորեն ինձ համարում եմ այս երկրի քաղաքացի՝ միաժամանակ ամբողջովին պահպանելով իմ հայկական ինքնությունը։ Բելգիան հնարավորություն է տալիս պահպանելու հայկական լեզուն, մշակույթն ու հավատքը՝ հայկական եկեղեցիների, դպրոցների և ակտիվ համայնքային կյանքի շնորհիվ։ Ինձ համար այս երկու ինքնությունները ոչ թե հակադրվում են, այլ փոխադարձաբար հարստացնում են միմյանց։
9. Եթե մեկ խորհուրդ տայիք երիտասարդ հայերին, ի՞նչ կասեիք։
Իմ խորհուրդը երիտասարդ հայերին սա է՝ մշտապես կրթվել, զարգացնել քննադատական մտածողությունը և մեր նախնիներից ժառանգած արժեքները ոչ միայն պահպանել, այլև ստեղծագործաբար վերաիմաստավորել ու գործնական արժեքի վերածել։
10. Ձեր ամենամեծ երազանքը ո՞րն է։
Իմ ամենամեծ երազանքն է տեսնել անվտանգ, խաղաղ և բարեկեցիկ Հայաստան, որտեղ մարդիկ կարող են արժանապատիվ ապրել, ստեղծագործել և վստահությամբ նայել ապագային։ Կարծում եմ՝ եթե դա իրականանա, շատ այլ երազանքներ նույնպես կդառնան իրականություն։
11. Եթե Ձեր գիտական ճանապարհը մեկ նախադասությամբ բնութագրեիք, ինչպե՞ս կասեիք։
Իմ գիտական ճանապարհը մշտական ուսումնառության, ինքնաքննության և ճշմարտության անընդհատ որոնման ճանապարհ է՝ Աստծուն և մարդուն ավելի խորությամբ ճանաչելու ձգտմամբ։
Հուլիսի 18-ին Ուկրաինայի անօդաչու սարքերը հարվածեցին Ռուսաստանի Մոսկվայի և Տամբովի մարզերի «Wildberries» առցանց առևտրային հարթակի խոշոր պահեստներին։ Այս հարձակումները, որոնք թիրախավորել են ռուսական լոգիստիկ ենթակառուցվածքը, ոչ միայն ոչնչացրել են միլիարդավոր ռուբլու ապրանք, այլև ցույց են տվել պատերազմի նոր իրականությունը՝ այն արդեն հասել է Ռուսաստանի խորքերը և հարվածում է սովորական մարդկանց կյանքին։
«Wildberries»-ը Ռուսաստանի ամենամեծ առցանց առևտրային հարթակն է՝ Amazon-ի տեղական անալոգը։ Հազարավոր փոքր և միջին ձեռնարկատերեր, այդ թվում՝ միայնակ մայրեր և ընտանիքներ, իրենց ամբողջ բիզնեսը կառուցել են այս համակարգի վրա։ Տեսանյութերը, որոնք արագ տարածվեցին ռուսալեզու ինտերնետում, ցույց են տալիս ցնցված մարդկանց, որոնք լացում են այրված պահեստների ֆոնին։ Նրանց ամբողջ ապրանքը, կյանքի գլխավոր գործը, վերածվել է մոխրի։ Հրդեհի մասշտաբները գիտաֆանտաստիկ ֆիլմի տեսարան են հիշեցնում։
Ընկերության ղեկավարությունը խոստացել է գնահատել վնասները և փոխհատուցումներ տրամադրել։ Սակայն վստահություն քիչ է։ Վերջերս «Wildberries»-ը փոխել է պայմանները՝ հայտարարելով, որ անօդաչու հարձակումների դեպքում պատասխանատվություն չի կրում։
Պատերազմը վերադառնում է տուն
Մի երիտասարդ կին՝ միայնակ մայր, արցունքները սրբելով հարցնում է. «Ե՞րբ է այս ամենը վերջանալու»։ Լավատեսական պատասխան չկա։ Այսօր ոչ ոք, բացի Վլադիմիր Պուտինից, չի կարող հստակ ասել՝ ինչու է շարունակվում այս պատերազմը։ Ի՞նչ է նշանակում «Ռուսաստանի հաղթանակը»։ Ուկրաինան ամբողջությամբ գրավելը հնարավոր չէ, նրան հանձնվել ստիպելը՝ նույնպես։ Դոնբասի ավերված բնակավայրերը ո՞ւմ են պետք։ Արժե՞ զոհաբերել տասնյակ հազարավոր մարդկանց հերթական «ոչ պիտանի» տարածքի համար։
Ուկրաինան արդեն ի վիճակի է ուղարկել դրոններ Ռուսաստանի խորքերը՝ ոչնչացնելով գործարաններ, էլեկտրակայաններ, նավեր և այլ օբյեկտներ։ Եթե պատերազմը չդադարեցվի, նման հարձակումները կշարունակվեն։ Այսօր դեռ կենդանի են մարդիկ, որոնք վաղը կարող են զոհվել։ Այսօր կան գործարարներ, որոնք վստահ են իրենց բիզնեսի անվտանգության մեջ, բայց շուտով կարող են կորցնել ամեն ինչ։
Տնտեսական փոթորիկ
Մեկ օրինակ. ձեռնարկատեր, ում մոտ այրվել է 10 մլն ռուբլու ապրանք։ Նա ունի վարկեր, որոնք այլևս չի կարող վճարել։ Աշխատում է 30 մարդ, որոնց աշխատավարձ տալը դժվարանում է։ Գրասենյակի վարձ, հումքի մատակարարներ, հիփոթեք, մեքենայի վարկ... Ամեն ինչ փլուզվում է։ Այս մարդու հետ միասին կտուժեն վարսահարդարները, մատնահարդարները, փոքր ռեստորանները, յոգայի ստուդիաները և նույնիսկ հոգեբանները։
Եթե նման հարվածներն ավելանան, կուտակային էֆեկտը կլինի ահռելի՝ գնաճ, վճարումների խափանում, գործազրկություն։ Պետական բյուջեի դեֆիցիտն արդեն հասել է 5,73 տրիլիոն ռուբլու առաջին կիսամյակում։ Պետությունը չի կարողանա օգնել բոլորին։
Կաստայական համակարգը և իշխանությունը
Ռուսաստանում հասարակությունը բաժանված է կաստաների։ Վերին խավը կանգնած է օրենքից վեր՝ որոշում է ընտրությունների արդյունքները և վայելում արտոնություններ։ Ստորին խավի դերը՝ հրահանգներ կատարել, հարկեր վճարել և, անհրաժեշտության դեպքում, զոհվել։
Իրական բարեկեցությունը ոչ թե բնակարանն ու մեքենան է, այլ սեփական ճակատագիրը տնօրինելու հնարավորությունը և իշխանության վրա ազդելու իրավունքը։ Այդ հնարավորությունն ունի միայն վերին կաստան։ Պուտինը, հեղինակի կարծիքով, կամովին չի հրաժարվի պատերազմից, քանի որ սովորական քաղաքացիների խնդիրները իրեն չեն հետաքրքրում։
Լացող ձեռնարկատիրուհու ճակատագիրը վերին խավի համար նույնքան աննշան է, որքան ժամանակին ճորտ գյուղացու դժբախտությունը։ «Սեր հայրենիքին» նրանց համար նշանակում է սեր իշխանության և խորհրդանիշների հանդեպ, բայց ոչ հասարակ մարդկանց։
Պատմական առաքելություն
Իմ համոզմամբ՝ Պուտինի պատմական առաքելությունը կլինի Եվրոպայի վերջին կայսրության փլուզումը։ Չի փլուզվի Ռուսաստանը, այլ կառավարման այն համակարգը, որը չի համապատասխանում 21-րդ դարին։
Այս ստատուսի հեղինակը` Էլվիրա Բարյակինան գրում է. «եթե ցանկանում եք խորությամբ հասկանալ ռուսական վերնախավի կառուցվածքը և նրա վերաբերմունքը պատերազմի նկատմամբ, կարդացեք իմ «Գարուն Սառցե թագուհու համար» վեպը (Spring for the Snow Queen), որի համար ինձ շնորհվել է «օտարերկրյա գործակալի» կարգավիճակ»։
Էլվիրա Բարյակինան ռուս-ամերիկացի գրող է, պատմական վեպերի հեղինակ («Ռուսական գանձեր» շարքը), ով ԱՄՆ-ում է ապրում 2002 թվականից։ Նա ակտիվորեն քննադատում է Ուկրաինայի դեմ պատերազմը։
Հայկական Caprae Wines գինու և պանրի գործարանի արտադրանքը շուտով կներկայացվի եվրոպական շուկայում։ Այս մասին հայտնել է Nina’s Handwork Boutique-ի հիմնադիր Narin-a B-yan (Նարինե Բարսեղյանը)՝ տեղեկացնելով, որ գործարանի հիմնադիր-տնօրեն Հակոբ Բեգլարյանի հետ ձեռք բերված պայմանավորվածության արդյունքում կողմերը պաշտոնապես հաստատել են համագործակցությունը։
Նարինե Բարսեղյանի փոխանցմամբ՝ օգոստոսից սկսած «Caprae»-ի գինիներն ու պանիրները կներկայացվեն Նիդերլանդներից՝ հետագայում հասանելի դառնալով նաև եվրոպական այլ երկրների շուկաներում։ Համագործակցության շրջանակում Nina's Handwork Boutique-ը կզբաղվի ապրանքանիշի ներկայացմամբ և տարածմամբ Եվրոպայում։
Նախաձեռնության շրջանակում նախատեսվում է համագործակցություն հաստատել Եվրոպայում գործող հայկական խանութների, ռեստորանների, սրահների և այլ գործընկերների հետ՝ հայկական արտադրանքը եվրոպացի սպառողներին հասանելի դարձնելու նպատակով։
Նարինե Բարսեղյանի խոսքով՝ նախաձեռնության հիմնական նպատակն է հայկական արտադրանքը, գինեգործական և պանրագործական ավանդույթները ներկայացնել եվրոպական շուկայում և նպաստել դրանց ճանաչելիության ընդլայնմանը։
Առաջիկայում նախատեսվում են նաև արտադրանքի համտեսներ և ներկայացումներ, որոնց ընթացքում հանրությանը կներկայացվեն «Caprae» ապրանքանիշի տեսականին և առանձնահատկությունները։
Նյութը պատրաստվել է Նարինե Բարսեղյանի հրապարակած տեղեկատվության հիման վրա։
Հուլիսի 5-ը՝ Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության օրը
Հուլիսի 5-ին, Հայաստանում նշվում է Հանրապետության Սահմանադրության և պետական խորհրդանիշների օրը։
1995 թվականի այս օրը համաժողովրդական հանրաքվեով ընդունվեց անկախ Հայաստանի առաջին Սահմանադրությունը։ Այն հետագայում երկու անգամ փոփոխվել է հանրաքվեներով՝ 2005 թվականի նոյեմբերի 27-ին և 2015 թվականի դեկտեմբերի 6-ին։
Սահմանադրությունը երկրի հիմնական օրենքն է, որը սահմանում է պետական կառավարման հիմնարար սկզբունքները, ամրագրում մարդու և քաղաքացու իրավունքներն ու ազատությունները, ինչպես նաև Հայաստանի Հանրապետության իրավական հիմքերը։
Սահմանադրության օրը պետական տոն է և առիթ՝ ևս մեկ անգամ արժևորելու օրենքի գերակայությունը, ժողովրդավարական սկզբունքներն ու պետականության հիմքերը։
------
03 հուլիսի
Թեհրանում սկսվել է Խամենեիի հրաժեշտի արարողությունը, որին մասնակցում են բազմաթիվ երկրների ներկայացուցիչներ, այդ թվում՝ Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը։
06 հուլիսի
Շնորհավոր ծննդյան տարեդարձ, հարգելի Ինգա Դրոստ Inge Drost
«Ազատության բանկաներ». Մարթա Կոսը եվրոպացիներին կոչ է անում գնել հայկական ծիրան 06.07.2026/Նիդ.օրագիր/սոցցանցեր
Եվրամիության ընդլայնման հարցերով հանձնակատար Մարթա Կոսը սոցիալական ցանցերում հրապարակած գրառմամբ կոչ է արել եվրոպացի սպառողներին նախապատվություն տալ հայկական գյուղատնտեսական արտադրանքին՝ այն ներկայացնելով որպես աջակցություն Հայաստանի գյուղացիներին և երկրի ժողովրդավարական զարգացմանը։
Հայաստան կատարած վերջին այցից հետո Կոսը, ինչպես ինքն է պատմում, Բրյուսել է վերադարձել հայկական ծիրանով լի մեծ զամբյուղով։ Մրգերի մի մասը նա նվիրել է ընկերներին, իսկ մնացածից պատրաստել է ջեմ։
«Ընկերս նայեց ջեմերով լի բանկաներին և ասաց՝ «ազատության բանկաներ»։ Կարծեցի, որ դա շատ գեղեցիկ ձևակերպում էր»,– գրել է եվրահանձնակատարը՝ հրապարակելով պատրաստած ջեմերի լուսանկարը։
Կոսի խոսքով՝ ծիրանը խորհրդանշում է Հայաստանում տեղի ունեցող փոփոխությունները։ Նա նշել է, որ վերջին ընտրություններում հայ ընտրողների մեծամասնությունը քվեարկել է այն քաղաքական ուժերի օգտին, որոնք հանդես են գալիս Եվրոպական միության հետ ավելի սերտ գործընկերության օգտին։
Եվրահանձնակատարը նաև գրել է, որ Ռուսաստանը փորձել է ազդել ընտրությունների վրա՝ սահմանափակելով հայկական մրգերի և ծաղիկների ներմուծումը, մինչդեռ Եվրոպական միությունը, նրա խոսքով, աջակցել է Հայաստանին՝ իր շուկան բացելով այդ արտադրանքի զգալի մասի համար։
«Երբ գնում եք սուպերմարկետ, ուշադրություն դարձրեք հայկական ծիրանին, սալորին կամ բալին։ Սա փոքր քայլ է, որը կարող է օգնել հայ ֆերմերներին և աջակցել նրանց երկրի ժողովրդավարական ընտրությանը»,– նշել է Կոսը։
Մարթա Կոսը Եվրոպական հանձնաժողովի ընդլայնման հարցերով հանձնակատարն է։ Նրա պատասխանատվության շրջանակում են Եվրամիության ընդլայնման քաղաքականությունը և անդամակցության ճանապարհին գտնվող կամ Եվրամիության հետ ավելի սերտ համագործակցություն զարգացնող երկրների հետ հարաբերությունները։ Վերջին ամիսներին նա մի քանի անգամ այցելել է Հայաստան՝ ընդգծելով Եվրամիության պատրաստակամությունը խորացնելու համագործակցությունը Երևանի հետ։
Առաջին երեք լուսանկարները Մարթա Կոսի ֆեյսբուքյան էջից
07 Հուլիսի
Սիրելի՛ Նիդերլանդներում և աշխարհի տարբեր անկյուններում բնակվող իմ լավ ընկերներ,
Կա հնարավորություն ձեր մասնագիտական փորձն ու գիտելիքները փոխանցելու Հայաստանի տարբեր մարզերում ապրող երեխաներին, լինել նրանց ավագ ընկերը և աջակցել նրանց մասնագիտական ու անձնական զարգացման ճանապարհին՝ **առցանց ձևաչափով**, հենց ձեր բնակության երկրից։
Եթե այս հնարավորությունը հետաքրքրեց ձեզ և ցանկանում եք ավելին իմանալ, ապա սիրով հրավիրում եմ ձեզ **հուլիսի 15-ին, ժամը 16:30-ին (CET)** կայանալիք առցանց տեղեկատվական հանդիպմանը։ Հանդիպման ընթացքում կազմակերպության ներկայացուցիչը կներկայացնի **MEM** ծրագիրը և կպատմի, թե ինչպես կարող եք դառնալ մենթոր։
Մասնակցելու համար պարզապես ուղարկեք ձեր էլեկտրոնային հասցեն անձնական հաղորդագրությամբ, և ես ձեզ կուղարկեմ հանդիպման հղումը։
Սիրով սպասում եմ բոլորիդ։ 😊🇦🇲
PS: **Սփյուռքի երիտասարդ դեսպանների ծրագրի շրջանակներում** ես ծանոթացա **MEM** ծրագրին և որոշեցի իմ ներդրումն ունենալ՝ օգնելով, որ այս գեղեցիկ նախաձեռնության մասին ավելի շատ մարդիկ տեղեկանան։
Սիրով, ձեր Տիգրաննե Հակոբյան
10 Հուլիսի
🔵 Երևանի պետական համալսարանի Հայ բանասիրության ֆակուլտետը և Հայերենագիտական հետազոտությունների լաբորատորիան, համատեղ կազմակերպում են՝
📌 մեծագույն հայերենագետ Հրաչյա Աճառյանի ծննդյան 150-ամյակին նվիրված միջազգային գիտաժողով ԵՊՀ-ում (հոկտեմբերի 8-10)
📌 International Conference Dedicated to the 150th Anniversary of Hrachya Acharyan։ 8-10 October (for the English text, see the pdf).
Նիդերլանդների դեսպանը Երևանում մասնակցել է Վարդավառի տոնակատարությանը
14.07.2026/Նիդ.օրագիր
Հայաստանում Նիդերլանդների Թագավորության դեսպան Մարիկե Մոնրոյ-Վինթերը երեկ մասնակցել է Վարդավառի տոնակատարությանը Հանրապետության հրապարակում՝ միանալով հայ ժողովրդի ամենասիրելի և հնագույն ավանդույթներից մեկին։
Դեսպանը իր ֆեյսբուքյան էջում կիսվել է տպավորություններով՝ գրելով.
«Երեկ ես այնքան հաճելի ժամանակ անցկացրի՝ միանալով Վարդավառի տոնին։ Հիանալի էր զգալ այս հինավուրց հայկական ավանդույթը»։
Դեսպանի մասնակցությունը Վարդավառի տոնին ևս մեկ անգամ ընդգծում է Հայաստանի և Նիդերլանդների միջև ձևավորված ջերմ հարաբերություններն ու հայկական մշակույթի նկատմամբ ցուցաբերվող հետաքրքրությունը։
Լուսանկարը` դեսպանի ֆեյսբուքյան էջից
Հայազգի օծանելիքագործ Ֆրենսիս Քուրքջյանն արժանացել է Ֆրանսիայի Պատվո լեգեոնի ասպետի կոչման
17.07.2026/Նիդ.օրագիր
Հայազգի ֆրանսիացի օծանելիքագործ, Maison Francis Kurkdjian-ի հիմնադիր և Dior-ի օծանելիքի ստեղծագործական տնօրեն Ֆրենսիս Քուրքջյանն արժանացել է Ֆրանսիայի բարձրագույն պետական պարգևներից մեկին՝ Պատվո լեգեոնի ասպետի կոչմանը։
Պարգևի մասին նա հայտնել է Instagram-ի իր էջում՝ նշելով, որ լուրն ընդունել է «անսահման երախտագիտությամբ» և այն կիսում է բոլոր նրանց հետ, ովքեր տարիների ընթացքում եղել են իր կողքին։
Իր գրառման մեջ Քուրքջյանը հատուկ հիշատակել է Հայոց ցեղասպանությունը վերապրած իր տատիկին ու պապիկին, որոնք ապաստան էին գտել Ֆրանսիայում։
«Նրանց քաջությունը, նոր հայրենիքի հանդեպ հավատը և ինձ փոխանցած արժեքներն այս պարգևին տալիս են առանձնահատուկ նշանակություն»,– գրել է նա։
Օծանելիքի վարպետը նշել է նաև, որ այս ճանաչումը վերաբերում է իր հիմնադրած երկու հիմնադրամների գործունեությանը, որոնք զբաղվում են օծանելիքի մշակութային ժառանգության պահպանմամբ, ինչպես նաև մշակույթի հասանելիության և ներառականության խթանմամբ։
Ֆրենսիս Քուրքջյանն այսօր համարվում է ժամանակակից օծանելիքի արվեստի ամենաազդեցիկ ներկայացուցիչներից մեկը։ Նրա ստեղծած բույրերը դարձել են համաշխարհային բեսթսելերներ, իսկ 2021 թվականից նա գլխավորում է Dior-ի օծանելիքի ստեղծագործական ուղղությունը՝ շարունակելով զարգացնել նաև իր հիմնադրած Maison Francis Kurkdjian ապրանքանիշը։ Պատվո լեգեոնի ասպետի կոչումը նրա երկարամյա ստեղծագործական ուղու և միջազգային հեղինակության հերթական բարձր գնահատականն է, այս պարգևը հերթական միջազգային ճանաչումն է հայազգի ստեղծագործողի համար։
Մեր ընթերցողների հարցերին է անրադառնում Բելգիայում մեր թղթակից, փաստաբան Լիանա Բալյանը
համատեղ կյանքի սխալներ
Թեման `Բելգիայում փախստականների իրավունքները
Թեման ` Եթե Ձեզ կանչել են հարցաքննության
Թեման` Կտա՞կ, թե՞ նվիրատվություն․ ինչպե՞ս չմնալ առանց ունեցվածքի ծերության ժամանակ
Հեղինակ, վարող` Liana Balyan։
Այո՛։ Այժմ ԱՄՆ-ում, Կանադայում և Մեքսիկայում անցկացվում է 2026 թվականի Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնությունը՝ FIFA-ի պատմության առաջին առաջնությունը, որը հյուրընկալում են միաժամանակ երեք երկրներ։ Մրցաշարին մասնակցում են նաև առաջին անգամ ընդլայնված 48 հավաքականներ։
Հայազգի լեգենդար ֆուտբոլիստ, աշխարհի և Եվրոպայի չեմպիոն Յուրի Ջորկաեֆը Երևանում:
Իսպանիայի հավաքականը դարձավ 2026 թվականի ֆուտբոլի աշխարհի չեմպիոն՝ եզրափակչում 1-0 հաշվով հաղթելով Արգենտինային։ Հաղթական գոլը լրացուցիչ ժամանակում խփեց Ֆերան Տորեսը։
Սա Իսպանիայի երկրորդ հաղթանակն էր աշխարհի առաջնությունում. առաջինը եղել էր 2010 թվականին Հարավային Աֆրիկայում։ 3-րդ տեղի համար պայքարում Անգլիան մեկ օր առաջ հաղթել էր Ֆրանսիային 6:4 հաշվով:
Հայկական անձնագրի գույնը կլինի կարմիր՝ ինչպես Նիդերլանդներինը
17.07.2026/Նիդ.օրագիր
Հայաստանի նոր սերնդի անձնագրերը կստանան նոր տեսք. դրանց կազմը կլինի կարմիր՝ նույն գունային լուծմամբ, ինչ Նիդերլանդների Թագավորության անձնագրերը։ Այս փոփոխությունը համընկնում է նաև Եվրոպայում լայնորեն կիրառվող կենսաչափական անձնագրերի ձևավորման մոտեցմանը։
Ներքին գործերի նախարար Արփինե Սարգսյանի գլխավորած պատվիրակությունն այցելել է Նիդերլանդների Թագավորության Հարլեմ քաղաքում գործող IN Groupe ընկերության արտադրական կենտրոն, որտեղ իրականացվում են Հայաստանի նոր սերնդի անձը հաստատող փաստաթղթերի բազմաբաղադրիչ արտադրական գործընթացները։
Թեև IN Groupe-ը ֆրանսիական ընկերություն է, Հայաստանի նոր անձնագրերի և նույնականացման քարտերի արտադրությունը կազմակերպվել է հենց Նիդերլանդներում՝ Հարլեմի ժամանակակից արտադրամասում, որտեղ կիրառվում են պաշտպանված փաստաթղթերի արտադրության առաջատար տեխնոլոգիաներ։
Այցի ընթացքում վերջնականացվել են անձնագրերի և նույնականացման քարտերի տեխնիկական ու գեղարվեստական լուծումները, կատարվել են անհրաժեշտ ճշգրտումներ՝ ապահովելու նոր փաստաթղթերի լիարժեք համապատասխանությունը միջազգային անվտանգության բարձր չափանիշներին և քաղաքացիների ակնկալիքներին։
Նախարար Արփինե Սարգսյանը խորհրդանշական կոճակի սեղմումով ազդարարել է հայկական նոր անձնագրերի մեծածավալ տպագրության մեկնարկը։
Նոր անձնագրերն անցնում են որակի բազմաստիճան ստուգումներ և միջազգային սերտիֆիկացման գործընթաց՝ որպես բարձր պաշտպանվածությամբ և ժամանակակից անվտանգության պահանջներին համապատասխանող փաստաթղթեր։
Նույնականացման քարտերի առաջին խմբաքանակն արդեն Հայաստանում է, իսկ առաջիկայում կմեկնարկի նաև նոր անձնագրերի տեղափոխումը։
Ներքին գործերի նախարարության տեղեկացմամբ՝ հանրությանը տրված խոստման համաձայն, այս աշնանը մասնավոր գործընկերոջ հետ համատեղ կմեկնարկի նոր սերնդի անձնագրերի և նույնականացման քարտերի տրամադրումը։ Քաղաքացիները նոր փաստաթղթերը կկարողանան ստանալ ինչպես Երևանում, այնպես էլ հանրապետության տարբեր մարզերում բացվող նոր սպասարկման գրասենյակներում։
Հայաստանի համար այս կարևոր ծրագրի իրականացումը նաև խորհրդանշում է Նիդերլանդների ներգրավվածությունը պետական ծառայությունների արդիականացման գործընթացում, քանի որ հենց Հարլեմում է սկսվել այն արտադրությունը, որի արդյունքը շուտով կհասնի Հայաստանի քաղաքացիներին։
կարմիր անձնագիրը Հայաստանի անկախության պատմության մեջ առաջին խոշոր դիզայներական փոփոխությունն է վերջին տասնամյակներում։
ՀՊՏՀ-ն և Bright Future Հ/Կ֊ն ստորագրել են համագործակցության համաձայնագիր
16.07.2026/Նիդ.օրագիր
ԵՐԵՎԱՆ – Bright Future Հ/Կ֊ն և Հայաստանի պետական տնտեսագիտական համալսարանը (ՀՊՏՀ) ստորագրել են համագործակցության համաձայնագիր՝ հիմք դնելով կրթության, երիտասարդների զարգացման և նորարարության ոլորտներում համատեղ նախաձեռնությունների իրականացմանը։
Համագործակցության նպատակն է խթանել երիտասարդների ներուժի բացահայտումը, զարգացնել ոչ ֆորմալ կրթական ծրագրերը, աջակցել գիտահետազոտական գործունեությանը և ստեղծել նոր հնարավորություններ անձնական ու մասնագիտական աճի համար։
Կողմերը կարևորել են ակադեմիական համայնքի և քաղաքացիական հասարակության միջև կապերի ամրապնդումը՝ ընդգծելով, որ համատեղ ջանքերը կարող են նպաստել առաջնորդների, ձեռներեցների և ակտիվ քաղաքացիների նոր սերնդի ձևավորմանը։
Նախաձեռնության շրջանակում նախատեսվում է իրականացնել կրթական ծրագրեր, դասընթացներ, հետազոտական նախագծեր և այլ միջոցառումներ, որոնք միտված կլինեն հասարակության զարգացմանն ու ներառական ապագայի կերտմանը։
Համագործակցության կողմերը վստահություն են հայտնել, որ այս համաձայնագիրը երկարաժամկետ և արդյունավետ գործընկերության սկիզբ կդառնա՝ նպաստելով կրթական ոլորտում նոր հաջողությունների գրանցմանը։
Հայաստանում Նիդերլանդների Թագավորության դեսպանությունն ունի նոր փոխդեսպան
Հայաստանում Նիդերլանդների Թագավորության դեսպանությունը ներկայացրել է իր նոր փոխդեսպանին՝ Մրայն Սպետին, որը պաշտոնապես միացել է դիվանագիտական առաքելությանը Հայաստանում։
39-ամյա Մրայն Սպետը Եվրոպական քաղաքական պատմություն է ուսումնասիրել Ուտրեխտի համալսարանում։ Նա Նիդերլանդների արտաքին գործերի նախարարությունում աշխատում է 2015 թվականից՝ ծառայելով ինչպես Հաագայում, այնպես էլ արտերկրում։ Իր դիվանագիտական գործունեության ընթացքում նա ներկայացրել է Նիդերլանդները Բելգիայում՝ Եվրոպական միության մշտական ներկայացուցչությունում, ինչպես նաև Թուրքիայում, իսկ այժմ իր առաքելությունը շարունակելու է Հայաստանում։
Նոր փոխդեսպանը նշել է, որ մեծ ոգևորությամբ է սկսում աշխատանքը և պատրաստ է իր ներդրումն ունենալ Հայաստան–Նիդերլանդներ երկկողմ հարաբերությունների հետագա ամրապնդման գործում։
Խոսելով անձնական հետաքրքրությունների մասին՝ Մրայն Սպետը պատմել է, որ սիրում է սպորտը, հատկապես թենիսը։ Նրա խոսքով՝ սիրելի թենիսի հանդիպումների համար իրեն կարելի է արթնացնել նույնիսկ գիշերվա ցանկացած ժամի, և նա հույս ունի Հայաստանում նույնպես հնարավորություն ունենալ խաղալու։ Բացի այդ, նա սիրում է լեռնագնացությունն ու բնությունը և անհամբեր սպասում է ընտանիքի հետ բացահայտելու Հայաստանը՝ Երևանի սահմաններից դուրս։
Լուրը հայտնում է Հայաստանում Նիդերլանդների Թագավորության դեսպանության կայքը։ Հոդվածում օգտագործված լուսանկարը նույնպես տրամադրված է դեսպանության պաշտոնական կայքից`
Embassy of Armenia in The Netherlands/ Նիդերլանդներում ՀՀ դեսպանություն
Բելգիան պատրաստ է նոր մակարդակի բարձրացնել համագործակցությունը Հայաստանի հետ
Բրյուսելում կայացած հանդիպման ընթացքում Բելգիայի փոխվարչապետ, արտաքին գործերի նախարար Մաքսիմ Պղևոն վերահաստատել է Հայաստանի հետ համակողմանի համագործակցությունն ընդլայնելու և այդ ուղղությամբ գործնական քայլեր իրականացնելու Բելգիայի պատրաստակամությունը։
Հուլիսի 9-ին, Բրյուսելում հավատարմագրված ֆրանկոֆոն երկրների դեսպանների հետ հանդիպման շրջանակներում, Հայաստանի Հանրապետության դեսպան Տիգրան Բալայանը առանձնազրույց է ունեցել նախարար Պղևոյի հետ։
Դեսպան Բալայանը նշել է, որ վերջին տարիներին Հայաստան–Բելգիա հարաբերություններում արձանագրվել են աննախադեպ ձեռքբերումներ՝ քաղաքական, տնտեսական և այլ ոլորտներում։ Նա կարևորել է այդ դրական ընթացքը շարունակելու և երկկողմ համագործակցությունը որակապես նոր մակարդակի հասցնելու անհրաժեշտությունը։
Զրույցի ընթացքում անդրադարձ է կատարվել նաև Բելգիայի կառավարության կազմավորման հռչակագրում և Դաշնային խորհրդարանի կողմից միաձայն ընդունված երկու բանաձևերում ամրագրված դրույթներին, որոնք վերաբերում են Հայաստանի հետ համագործակցության ընդլայնմանը։ Կողմերը կարևորել են դրանց հետևողական իրականացումը։
Հայաստան–Բելգիա հարաբերությունների ակտիվ զարգացումը վերջին տարիներին վկայում է երկու երկրների միջև քաղաքական երկխոսության խորացման և փոխադարձ հետաքրքրություն ներկայացնող ոլորտներում համագործակցության ամրապնդման մասին։
Աղբյուր՝ Բելգիայում Հայաստանի Հանրապետության դեսպանություն։
ՀԵՏԱՔՐՔԻՐ Է
Հեծանիվով Նիդերլանդներից Հայաստան՝ ավելի քան 5,500 կմ .
06.07.2026/Նիդ.օրագիր
Նիդերլանդների Staphorst Nieuws տեղական լրատվական կայքը հայտնում է, որ Նիդերլանդների Ստապհորստ քաղաքից հեծանվային ճանապարհորդություն սկսած 36-ամյա Արոտին Բաբախանին (Arotin Babakhani) ավելի քան 5,500 կիլոմետր անցնելուց հետո հասել է Հայաստան։
Ինչպես գրում է Staphorst Nieuws-ը, Բաբախանիի համար այս պահը չափազանց հուզիչ է եղել. 18 տարվա ընթացքում առաջին անգամ նա հնարավորություն է ունեցել ամենուր ազատ խոսել իր մայրենի՝ հայերենով։ Հայաստան մտնելուց առաջ նա Վրաստանի հարավում արդեն հանդիպել էր հայկական բնակավայրերի, որտեղ տեղի բնակիչները ջերմորեն ընդունել էին նրան, հրավիրել սուրճի և հյուրասիրել։
«Անցած 53 օրերի ամբողջ ցավն ու դժվարությունները մի քանի վայրկյանում անհետացան։ Շատ անսովոր էր կրկին ամենուր հայերեն լսել և մարդկանց հետ մայրենի լեզվով շփվել»,– գրել է Բաբախանին իր Instagram-ի էջում։
Նա այժմ ուղևորվում է Արարատի մարզ, որտեղ նախատեսում է այցելել հայկական եկեղեցի, ապա համախոհների հետ բարձրանալ լեռ՝ Իրանի համար աղոթելու նպատակով։ Նրա ճանապարհորդության վերջնական նպատակը Հայաստան–Իրան սահմանն է։
Բաբախանին դրամահավաք է իրականացնում Transform Iran կազմակերպության համար, որն աջակցում է Իրանում հալածվող քրիստոնյաներին։ Նրա ծնողները ժամանակին փախել են Իրանից, իսկ ինքը մեծացել է Նիդեռլանդներում՝ իրանահայ քրիստոնեական համայնքում։ Այս ուղևորությունը նրա համար ոչ միայն բարեգործական նախաձեռնություն է, այլև խորապես անձնական ու հոգևոր նշանակություն ունի։
Ինչպես նշում է Staphorst Nieuws-ը, Բաբախանին պատմում է, որ 19 տարեկանում հեծանիվ վարելիս տեսիլք է ունեցել, ըստ որի մի օր պետք է հասնի Հայաստան-Իրան սահման և այնտեղ աղոթի Իրանի համար։ Երկար տարիներ նա նախապատրաստվել է այս ճանապարհորդությանը՝ տարբեր հեծանվային երթեր կազմակերպելով Եվրոպայում, մինչև 2026 թվականին որոշել է իրականացնել իր նպատակը։
Աղբյուր՝ Staphorst Nieuws (Նիդերլանդներ)։
"ԽԵԼԱԳԱՐ" ԶՈւՅԳԸ
Սիրո առաջարկ՝ 443 մետր բարձրությունից. Նյու Յորքում էքստրեմալ արարքն ավարտվել է ձերբակալությամբ
03.07.2026/Նիդ.օրագիր
Նյու Յորքում անսովոր և վտանգավոր դեպք է տեղի ունեցել հուլիսի 1-ին։ Ռուս էքստրեմալ բարձրացողներ Անգելա Նիկոլաուն և Իվան Կուզնեցովը (հայտնի նաև որպես Վանյա Բիրկուս) ապօրինի բարձրացել են Empire State Building-ի 443 մետր բարձրությամբ աշտարակի գագաթը, որտեղ նախ բացել են խաղաղության կոչով պաստառ, ապա տղամարդը սիրո առաջարկ է արել իր ընկերուհուն։
Զույգը բարձրացել էր շենքի հանրության համար արգելված հատված՝ առանց տեսանելի անվտանգության պարանների։ Նրանք ցուցադրել են սև պաստառ, որի վրա գրված էր. «Երբ սիրո ուժը հաղթի իշխանության սիրուն, աշխարհը խաղաղություն կճանաչի»։ Դրանից հետո, ավելի ցածր հարթակում, Իվան Կուզնեցովը ծնկի է իջել և ամուսնության առաջարկ արել Անգելա Նիկոլաուին, որն ընդունել է այն։
Դեպքը լայն արձագանք է ստացել սոցիալական ցանցերում, որտեղ զույգը հրապարակել է լուսանկարներ և տեսանյութեր իրենց վտանգավոր արարքից։
Նյու Յորքի ոստիկանությունը (NYPD) նրանց իջնելուց հետո ձերբակալել է։ Իրավապահների տվյալներով՝ նրանց առաջադրվել են մի շարք մեղադրանքներ, այդ թվում՝ ապօրինի մուտքի, անզգույշ վտանգ ստեղծելու և այլ իրավախախտումների համար։ Հետաքննությունը շարունակվում է՝ պարզելու, թե ինչպես են նրանք կարողացել շրջանցել շենքի անվտանգության խիստ միջոցառումները։
Empire State Building-ի ղեկավարությունը հայտարարությամբ ընդգծել է, որ բարձրանալը եղել է չարտոնված և վտանգավոր։
Անգելա Նիկոլաուն և Իվան Կուզնեցովը հայտնի են որպես «ռուֆթերներ»՝ մարդիկ, որոնք բարձրանում են երկնաքերերի և այլ բարձր կառույցների գագաթներ՝ հաճախ առանց անվտանգության միջոցների։ Նրանց վտանգավոր արկածների մասին 2024 թվականին նկարահանվել է նաև «Skywalkers: A Love Story» վավերագրական ֆիլմը
Հունիսի 23-ին (2026 թ.) Գլենդելի քաղաքային խորհուրդը պաշտոնապես հաստատել է Ռոբերտ Ուիլյամի (Robert William) նշանակումը Գլենդելի ոստիկանության պետի պաշտոնում՝ նրան դարձնելով քաղաքի պատմության առաջին հայազգի ոստիկանապետը։
Նա Գլենդելի ոստիկանության 21-րդ պետն է։
Ավելի քան 24 տարի ծառայություն է անցկացրել բաժնում՝ սկսած ուսանողական կամավորությունից և կադետությունից, 2003 թվականին դառնալով ոստիկան, հետո բարձրանալով տարբեր պաշտոններով մինչև փոխոստիկանապետ և ժամանակավոր պետ (2025 թվականի դեկտեմբերից)։
Ուիլյամը Գլենդելի բնիկ բնակիչ է և հայկական արմատներ ունի։
Սա կարևոր իրադարձություն է Գլենդելի հայկական համայնքի համար, որը քաղաքում ամենամեծերից մեկն է։ Շատերը դա դիտարկում են որպես հայ համայնքի ներդրման և ինտեգրման ճանաչում։
De leukste highlights van een fantastisch Zomerfeest 2026 Աբովյան մշակութային միություն:
