COP17 Երևանում․ Նիդերլանդները՝ բնության պահպանության համատեղ պատասխանատվության մասին

 

Նիդերլանդների պատվիրակությունը՝ Սաննե Կրաուդի գլխավորությամբ, ակտիվորեն մասնակցում է Երևանում անցկացվող կենսաբազմազանության համաշխարհային համաժողովին։ Երկրի դեսպանությունը ներկայացնում է բնապահպանական նախաձեռնություններ և կարևորում մինչև 2030 թվականը ստանձնած նպատակների իրականացումը։

20.10.2026 / Նիդ.օրագիր / Միջազգային

Երևանը հյուրընկալում է ՄԱԿ-ի Կենսաբազմազանության մասին կոնվենցիայի կողմերի 17-րդ համաժողովը՝ COP17-ը, որի ուշադրության կենտրոնում բնության պահպանությունն է և կենսաբազմազանության կորստի դեմ պայքարը։ Միջազգային այս կարևոր իրադարձությանը ակտիվորեն մասնակցում է նաև Նիդերլանդների Թագավորությունը։

Հոկտեմբերի 17-ին ՀՀ-ում Նիդերլանդների Թագավորության դեսպան Մարիկե Մոնրոյ-Վինթերը մասնակցել է համաժողովին ընդառաջ կայացած Առաջնորդների գագաթնաժողովի բացման արարողությանը՝ Նիդերլանդների պատվիրակության ղեկավար Սաննե Կրաուդի հետ, որը Նիդերլանդների գյուղատնտեսության, ձկնորսության, սննդի անվտանգության և բնության նախարարության միջազգային կենսաբազմազանության քաղաքականության թիմի ղեկավարն է։

Նիդերլանդների պատվիրակության ղեկավար Սաննե Կրաուդ

Դեսպանը բարձր է գնահատել միջոցառման մեկնարկը՝ ընդգծելով դրա նշանակությունը Հայաստանի և բնության պահպանության միջազգային ջանքերի համար։

«Տպավորիչ մեկնարկ էր։ Հիացած եմ այս միջոցառմամբ։ Համաժողովը նշանակալի է Հայաստանի համար և կարևոր ներդրում է բնության պահպանման գործում։ Նիդերլանդները շարունակելու է սատարել Հայաստանին այս ճանապարհին»,- նշել է Մարիկե Մոնրոյ-Վինթերը։

Բուենոս Այրեսից՝ Երևան

Հոկտեմբերի 18-ին դեսպանն անդրադարձել է COP17-ի նշանակությանը՝ այն կապելով նաև իր դիվանագիտական անցյալի հետ։ Կարիերայի վաղ տարիներին նա մասնակցել էր Բուենոս Այրեսում կայացած կլիմայական համաժողովին, իսկ այժմ ականատես է Հայաստանի՝ միջազգային բնապահպանական խոշոր միջոցառում հյուրընկալելու կարողությանը։

Նիդերլանդների Թագավորության դեսպան Մարիկե Մոնրոյ-Վինթեր

Դեսպանի խոսքով՝ Հայաստանը կարող է հպարտանալ նման լայնամասշտաբ համաժողով կազմակերպելով և աշխարհին ներկայացնելով իր բնությունն ու կենսաբազմազանությունը։

Հոկտեմբերի 19-ին մեկնարկած COP17-ի առիթով Մոնրոյ-Վինթերը տեսաուղերձով խոսել է կենսաբազմազանության պահպանության համաշխարհային նշանակության մասին։

Նա ընդգծել է, որ կենսաբազմազանությունը պարզապես բնության պահպանություն չէ․ այն կյանքի հիմքն է։ Աղտոտվածությունն ու բնական ռեսուրսների գերշահագործումը նպաստում են կենսաբազմազանության նվազմանը։ 2022 թվականին երկրները համաձայնության են եկել մինչև 2030 թվականը դրա վիճակը բարելավելու նպատակների շուրջ։

Դեսպանի գնահատմամբ՝ COP17-ը կարևոր հանգրվան է այդ նպատակների իրականացման առաջընթացը գնահատելու համար։ Չնայած արդեն ձեռնարկված քայլերին՝ աշխարհը դեռ բավարար չափով չի առաջադիմել, և անհրաժեշտ են ավելի մեծ ջանքեր՝ սահմանված նպատակներին հասնելու համար։

Նիդերլանդների տաղավարը և «EcoPhoto Hunt»-ը

Հոկտեմբերի 19-ին Նիդերլանդների դեսպանության տեղական թիմն այցելել է համաժողովի Կապույտ գոտի, որտեղ ներկայացված է նաև Նիդերլանդների տաղավարը։

Դեսպանության նախաձեռնություններից է «EcoPhoto Hunt» լուսանկարչական մրցույթը։ Դրա միջոցով բնապահպանական թեման ներկայացվում է լուսանկարչության լեզվով՝ հանրության ուշադրությունը հրավիրելով բնության արժեքի և պահպանության անհրաժեշտության վրա։

COP17-ի միջոցառումներն անցկացվում են Կապույտ և Կանաչ գոտիներում։ Դեսպանության տրամադրած տեղեկատվության համաձայն՝ Կանաչ գոտում նախատեսվում է ներկայացնել մրցույթի լավագույն տասը աշխատանքները, որոնցից կընտրվեն երկու հաղթողները։

Այս նախաձեռնությունը համաժողովի բնապահպանական օրակարգը հանրությանն ավելի հասանելի դարձնելու միջոցներից է՝ գիտական և քաղաքական քննարկումներին զուգահեռ խրախուսելով նաև անհատական ստեղծագործական մասնակցությունը։

ՄԵՐ ԴԻՏԱՐԿՈՒՄԸ

Երբ դիվանագիտությունը երկխոսություն է նաև մամուլի հետ

Այս նյութի պատրաստման ընթացքում «Նիդերլանդական օրագիրը» դիմել է Նիդերլանդների դեսպանությանը՝ ճշտելու երկրի մասնակցության, պատվիրակության և նախաձեռնությունների վերաբերյալ տեղեկությունները։ Դեսպանությունը սիրահոժար տրամադրել է իր հրապարակային հաղորդագրություններն ու անհրաժեշտ պարզաբանումները՝ հնարավորություն տալով ընթերցողներին ներկայացնել ավելի ամբողջական պատկեր։

Միաժամանակ հարկ ենք համարում նշել, որ Նիդերլանդներում Հայաստանի դեսպանությանն ուղղված մեր բազմաթիվ հարցումները մինչ օրս պատասխան չեն ստացել։ Այս տարբերությունը կարևոր է ոչ թե երկու դեսպանությունների աշխատանքը համեմատելու ինքնանպատակ ցանկությամբ, այլ հանրային հաղորդակցության սկզբունքի տեսանկյունից։

Դիվանագիտական ներկայացուցչությունների աշխատանքը միայն պաշտոնական միջոցառումներին մասնակցելը չէ․ այն նաև հասարակության և լրատվամիջոցների հետ երկխոսությունն է։ Լրագրողական հարցումներին արձագանքելը նպաստում է տեղեկացվածությանը, թափանցիկությանը և Հայաստանի ու Նիդերլանդների միջև հարաբերությունների ավելի լիարժեք լուսաբանմանը։

Երևանում անցկացվող COP17-ը բնության պահպանության շուրջ միջազգային համագործակցության կարևոր փորձություն է։ Նիդերլանդների մասնակցությունը ցույց է տալիս, որ այդ օրակարգը ներառում է ոչ միայն միջպետական քննարկումներ, այլև հանրային նախաձեռնություններ։ Իսկ մինչև 2030 թվականը ստանձնած նպատակների իրական արժեքը որոշվելու է նրանով, թե որքանով դրանք կվերածվեն շոշափելի գործողությունների։

«Նիդերլանդական օրագիր»

Նյութը պատրաստվել է Նիդերլանդների Թագավորության դեսպանության տրամադրած տեղեկատվության հիման վրա։

COP17 in Yerevan: The Netherlands Highlights Shared Responsibility for Protecting Nature

20 October 2026 | The Netherlands Diary | International

Yerevan is hosting the 17th Conference of the Parties to the UN Convention on Biological Diversity (COP17), bringing together representatives from around the world to discuss the protection and restoration of biodiversity. The Netherlands is actively participating in the conference, highlighting the importance of international cooperation and shared responsibility for protecting nature.

From Buenos Aires to Yerevan

On 17 October, Marieke Monroy-Winter, Ambassador of the Kingdom of the Netherlands to Armenia, attended the opening ceremony of the Leaders’ Summit ahead of COP17, together with Sanne Kruid, Head of the Netherlands Delegation.

Reflecting on the conference, Ambassador Monroy-Winter said:

“For me, COP17 Armenia is a return to the early years of my diplomatic career, when I attended a COP in Buenos Aires, so I know what to expect. I think Armenia can be proud of hosting such a large-scale conference and showcasing its wonderful nature and biodiversity to the world.”

The Ambassador also highlighted the significance of the Leaders’ Summit and the role of international cooperation in protecting nature.

“It was an impressive start. I am delighted with this event. The conference is significant for Armenia and an important contribution to nature conservation. The Netherlands will continue to support Armenia on this journey.”

Biodiversity: The Foundation of Life

In a video message published on 19 October, Ambassador Monroy-Winter emphasised that biodiversity is about much more than nature conservation: it is the foundation of life itself.

She noted that biodiversity is declining as a result of pollution and the overexploitation of natural resources. In 2022, countries agreed on global goals to improve biodiversity by 2030. COP17 provides an opportunity to assess progress towards those commitments.

The Ambassador stressed that the world has not yet made sufficient progress and that much more needs to be done to protect biodiversity.

The Dutch Pavilion and Local Initiatives

On 19 October, members of the Dutch Embassy’s local team visited the Blue Zone and the Dutch Pavilion at COP17.

The Embassy is also supporting initiatives that encourage public engagement with nature, including the EcoPhoto Hunt photography competition. According to information provided by the Embassy, the ten best photographs will be displayed in the Green Zone, where two winners will be selected.

The initiative offers an opportunity to draw attention to the natural world through photography and to encourage greater awareness of biodiversity.

COP17: From Commitments to Action

COP17 in Yerevan is an important opportunity to assess how far countries have progressed towards their biodiversity commitments and what further action is needed to meet the 2030 goals.

The Netherlands’ participation and its continued support for environmental cooperation underline a central message of the conference: protecting biodiversity requires not only commitments, but also practical action and sustained cooperation among countries, institutions and communities.

Source: Information provided by the Embassy of the Kingdom of the Netherlands.

OUR OBSERVATION

When Diplomacy Also Means Dialogue with the Media

In preparing this article, The Netherlands Diary contacted the Embassy of the Kingdom of the Netherlands, which responded positively and provided information about its participation in COP17.

By contrast, inquiries previously sent by the publication to the Embassy of the Republic of Armenia in the Netherlands have so far remained unanswered.

Communication between diplomatic missions and the media is an important part of public diplomacy. Timely responses to journalists’ inquiries help ensure that communities receive accurate information about diplomatic activities, international cooperation and matters of public interest.

This experience also highlights the value of openness and dialogue in diplomatic communication.

Niderlandakan oragir

Ի՞նչ է տեղի ունեցել Ֆրանսիայում

 

18.10.2026/Նիդ.օրագիր

Այո՛, այսօրվա՝ 2026 թվականի հոկտեմբերի 18-ի, կիրակի օրվա Ֆրանսիայից եկող լուրերն իսկապես մտահոգիչ են։ Հրապարակված տեղեկությունների համաձայն՝ շաբաթ օրը՝ հոկտեմբերի 17-ին, Ֆրանսիայի բազմաթիվ քաղաքներում սոցիալական բողոքի ցույցերը վերածվել են զանգվածային անկարգությունների, կողոպուտների և ոստիկանության հետ բախումների։ Կիրակի օրը լարվածությունը դեռ չէր թուլացել։ 

 Զանգվածային ցույցեր՝ թանկացումների դեմ

Շաբաթ օրը Ֆրանսիայի փողոցներ են դուրս եկել հարյուր հազարավոր մարդիկ։ Իշխանությունների գնահատմամբ՝ ցուցարարների թիվը կազմել է շուրջ 550 հազար, իսկ կազմակերպիչների տվյալներով՝ հասել 800 հազարի։ Բողոքի պատճառներն էին կյանքի թանկացումը, սոցիալական անհավասարությունը, կրթական համակարգի խնդիրներն ու հանրային ծառայությունների վատթարացումը։

 Բախումներ, հրդեհներ և թալան

Փարիզում բախումներ են տեղի ունեցել ցուցարարների և ոստիկանության միջև։ Կիրակի օրը Հանրապետության հրապարակում ոստիկանությունը կիրառել է արցունքաբեր գազ։

 Լիմոժում հրդեհվել է քաղաքի պատմական քաղաքապետարանը։ Շենքը ծանր վնասվել է, իսկ աշտարակի հատվածը փլուզվել է։

 Բորդոյում, Լիոնում, Մարսելում և այլ քաղաքներում վնասվել ու թալանվել են խանութներ, հարձակման են ենթարկվել հանրային շենքեր, այրվել են մեքենաներ։

 Որոշ վայրերում անկարգությունների մասնակիցները հարձակվել են նաև ոստիկանության աշխատակիցների վրա։

 Ձերբակալվածների և վիրավորների մեծ թիվ

Ֆրանսիայի ներքին գործերի նախարար Լորան Նյունյեսի՝ կիրակի հրապարակված տվյալների համաձայն՝ անկարգությունների կապակցությամբ ձերբակալվել է շուրջ 1,800 մարդ։ Փարիզի շրջանում ձերբակալվածների թիվը հասել է 855-ի։ Հաղորդվում է նաև հարյուրավոր ոստիկանների վիրավորվելու մասին։ Բողոքի ցույցերի ընթացքում Փարիզում մեկ ցուցարար մահացել է սրտի կանգից։

Ի՞նչ է սպասվում առաջիկայում

Ֆրանսիայի նախագահ Էմանուել Մակրոնը կիրակի երեկոյան՝ տեղական ժամանակով ժամը 20։00-ին, նախատեսել էր դիմել ժողովրդին։ Կառավարության առջև այժմ երկու հրատապ խնդիր է՝ վերականգնել հասարակական կարգը և արձագանքել թանկացումների ու սոցիալական դժգոհության պատճառներին։

Կարևոր է հասկանալ, որ սա միայն առանձին քաղաքներում տեղի ունեցած անկարգությունների շարք չէ։ Խաղաղ բողոքի ցույցերին մասնակցել են հարյուր հազարավոր քաղաքացիներ, իսկ դրանց մի մասը վերածվել է բռնության և ավերածությունների։ Իրավիճակը խորացնում է նաև Ֆրանսիայում առկա քաղաքական լարվածությունը՝ 2027 թվականի նախագահական ընտրություններից առաջ։

Այս տեղեկությունները հիմնված են կիրակի օրվա հրապարակումների վրա։ Դրանք դեռ զարգացող իրադարձություններ են, և զոհերի, վիրավորների ու վնասների վերջնական տվյալները կարող են փոխվել։

Աղբյուրներ՝ Reuters, Associated Press, AFP։

NEW RESEARCH UNVEILS THE LINGUO-PSYCHOLOGICAL POWER OF DREAMS FROM ANCIENT BATTLEFIELDS TO MODERN PSYCHOANALYSIS

 

Naira Gasparyan, PhD, Associate Prof., YSU
For The Netherlands’ Diary (NidOragir) from Yerevan

Dr. Naira S. Mkrtchyan’s research bridges traditional dream-interpretation folklore ("dream manuals"), psychoanalysis, and modern psycholinguistics—viewing dreams as a structured, highly functional linguistic system.

The 3 Dimensions of the Subconscious

• Linguistic ("Dream Grammar"): Translates abstract impulses into a decodable narrative through metaphors and allegories (e.g., representing work-related stress as driving a car with broken brakes).

• Psychological (Latent Truths): Neutralizes defense mechanisms during sleep, exposing the individual's core emotional state and expectations.

• Pragmatic (Inner "Speech Acts"): Functions as warning signals, psychological interventions, or mental testing grounds for future scenarios.

Historical and Military Significance Under acute combat stress, subconscious intuition has repeatedly been converted into history-shaping strategies:

• Antiquity & Middle Ages: Alexander the Great (siege of Tyre), Emperor Constantine (Chi-Rho symbol), Xerxes I, and Joan of Arc (lifting the siege of Orléans).

• Empires to World Wars: Babur (capture of Samarkand), Abraham Lincoln (warning visions), Adolf Hitler (leaving a shelter moments before an artillery strike in WWI), and George S. Patton (intuitive regrouping of troops during the Battle of the Bulge).

Practical Value

1. In Clinical Practice: Bypasses conscious resistance to work directly with core psychological conflicts.

2. In Personal Self-Regulation: Alleviates daytime anxiety, clarifies personal boundaries, and restores emotional balance.

3. In the Family Environment: Enhances emotional literacy, helping parents accurately decode children's nightmares.

ՆՈՐ ՀԵՏԱԶՈՏՈՒԹՅՈՒՆԸ ԲԱՑԱՀԱՅՏՈՒՄ Է ԵՐԱԶՆԵՐԻ ԼԵԶՎԱ-ՀՈԳԵԲԱՆԱԿԱՆ ՈՒԺԸ՝ ԱՆՏԻԿ ՌԱԶՄԱԴԱՇՏԵՐԻՑ ՄԻՆՉԵՎ ԺԱՄԱՆԱԿԱԿԻՑ ՀՈԳԵՎԵՐԼՈՒԾՈՒԹՅՈՒՆ

Նաիրա Հ․Գասպարյան, բ․գ․թ․, դոցենտ, ԵՊՀ 
Նիդերլանդական Օրագրի/NidOragir/ համար Երևանից

Դոկտոր Նաիրա Ս. Մկրտչյանի հետազոտությունը կամուրջ է ձգում ավանդական «երազահանների», հոգեվերլուծության և ժամանակակից հոգելեզվաբանության միջև՝ երազները դիտարկելով որպես կառուցարկված ու բարձր ֆունկցիոնալությամբ լեզվական համակարգ։

Ենթագիտակցության 3 չափումները

• Լեզվաբանական («Երազային քերականություն»). Աբստրակտ ազդակները փոխաբերությունների ու այլաբանությունների միջոցով թարգմանում է վերծանելի պատումի (օր.՝ աշխատանքային սթրեսը ներկայացնելով անարգելակ մեքենա վարելով)։

• Հոգեբանական (Ծածուկ ճշմարտություններ). Քնի ընթացքում չեզոքացնում է պաշտպանական մեխանիզմները՝ մերկացնելով անհատի բուն հուզական վիճակն ու ակնկալիքները։

• Պրագմատիկ (Ներքին «խոսքային ակտեր»). Գործում է որպես նախազգուշացնող ազդանշան, հոգեբանական միջամտություն կամ ապագայի սցենարների փորձադաշտ։

Պատմական և ռազմական նշանակությունը Մարտական սուր սթրեսի պայմաններում ենթագիտակցական ինտուիցիան վերածվել է պատմություն ձևափոխող ռազմավարությունների.

• Անտիկ շրջան և միջնադար. Ալեքսանդր Մակեդոնացի (Տյուրոսի գրավում), Կոստանդիանոս կայսր (Chi-Rho խորհրդանիշ), Քսերքսես I, Ժաննա դ'Արկ (Օրլեանի պաշարման վերացում)։

• Կայսրություններ և համաշխարհային պատերազմներ. Բաբուր (Սամարղանդի գրավում), Աբրահամ Լինքոլն (նախազգուշացնող տեսիլքներ), Ադոլֆ Հիտլեր (Առաջին աշխարհամարտում հրետակոծությունից առաջ ապաստարանը լքելը), Ջորջ Փաթոն (Արդենների ճակատամարտում զորքերի ինտուիտիվ վերախմբավորում)։

Կիրառական արժեքը

1. Կլինիկական պրակտիկայում. Շրջանցում է գիտակցական դիմադրությունը՝ ուղղակիորեն աշխատելով հոգեկան առանցքային կոնֆլիկտների հետ։

2. Անհատական ինքնակարգավորման մեջ. Մեղմում է անհանգստությունը, հստակեցնում անձնական սահմանները և վերականգնում հուզական հավասարակշռությունը։

3. Ընտանեկան միջավայրում. Բարձրացնում է հուզական գրագիտությունը՝ օգնելով ծնողներին ճիշտ վերծանել երեխաների մղձավանջները։ 

Հայ մամուլի օրը․ պատմական էջերից մինչև թվային շտեմարաններ․ «Հայ մամուլն» այժմ հասանելի է նաև Եվրոպայից

 Հոկտեմբերի 16-ը Հայ մամուլի օրն է։ Հայաստանի ազգային գրադարանը շարունակում է հայ պարբերական մամուլի ժառանգության թվայնացման և հանրայնացման աշխատանքը, իսկ «Հայ մամուլ» էլեկտրոնային շտեմարանն այժմ հասանելի է նաև Եվրոպայում գտնվող ընթերցողների համար։

16.10.2026/Նիդ.օրագիր/խմբագրի սյունակ

Հայ մամուլի օրը ևս մեկ առիթ է արժևորելու լրագրության դերը հասարակական կյանքի ձևավորման, ազգային ինքնության պահպանման, պատմական հիշողության փոխանցման և հանրային կարծիքի ձևավորման գործում։ Սա նաև հնարավորություն է անդրադառնալու մամուլի անցած ճանապարհին՝ առաջին հայկական պարբերականից մինչև մեր օրերի էլեկտրոնային լրատվամիջոցները։

«Ազդարարից» մինչև մեր օրերը

Հայ պարբերական մամուլի պատմությունը սկսվում է 1794 թվականի հոկտեմբերի 16-ից, երբ Հնդկաստանի Մադրաս քաղաքում լույս տեսավ առաջին հայերեն պարբերականը՝ «Ազդարարը»։ Այն հիմնադրել և հրատարակել է Հարություն քահանա Շմավոնյանը։

Մինչև 1796 թվականի մարտը հրատարակված հանդեսի 18 համարներում տեղ էին գտել ոչ միայն լուրեր, այլև գրական ստեղծագործություններ, թարգմանություններ և պատմական նյութեր։ «Ազդարարը» դարձավ հայ մամուլի պատմության մեկնակետը՝ հիմք դնելով մի ավանդույթի, որը հետագայում մեծ ազդեցություն ունեցավ հայ հասարակական, քաղաքական, գրական և մշակութային կյանքի վրա։

Հայ մամուլը հետագա դարերում կարևոր դեր է ունեցել ազգային զարթոնքի, կրթության տարածման, հասարակական բանավեճերի և Սփյուռքի տարբեր համայնքների միջև կապերի պահպանման գործում։ Թերթերն ու ամսագրերը հաճախ եղել են ոչ միայն տեղեկատվության, այլև ազգային հիշողության ու ինքնության պահպանման միջոց։

Հայաստանում հոկտեմբերի 16-ը որպես Մամուլի օր նշվում է 2004 թվականից՝ Հայաստանի կառավարության որոշմամբ։ Օրվա ընտրությունը կապված է հենց «Ազդարարի» առաջին համարի լույսընծայման տարեթվի հետ։

 Հայաստանի ազգային գրադարանը՝ հայ մամուլի պահպանության կարևոր կենտրոն

Հայ պարբերական մամուլի ժառանգության պահպանման գործում առանձնահատուկ դեր ունի Հայաստանի ազգային գրադարանը։ Այն աշխարհի ամենախոշոր հայկական տպագիր ժառանգության պահոցներից է, որի հավաքածուն ընդգրկում է տարբեր ժամանակներում և աշխարհի տարբեր երկրներում հրատարակված հայերեն ու հայերենին առնչվող պարբերականներ։

Գրադարանը վերջին տարիներին լայնածավալ աշխատանք է իրականացնում մամուլի թվայնացման և նիշերի օպտիկական ճանաչման՝ OCR տեխնոլոգիայի կիրառման ուղղությամբ։ Այս գործընթացը հնարավորություն է տալիս ոչ միայն պահպանել հին թերթերի ու ամսագրերի թվային պատճենները, այլև դրանց բովանդակությունը դարձնել ավելի մատչելի որոնման և ուսումնասիրության համար։

Հայաստանի ազգային գրադարանի հրապարակած տվյալների համաձայն՝ թվայնացվել է մամուլի 8 818 915 էջ, իսկ նիշերի օպտիկական ճանաչման միջոցով մշակվել է 7 734 452 էջ։

Այս թվերի հետևում մեծածավալ աշխատանք է՝ տասնամյակների ու դարերի մամուլի էջերը թվային միջավայր տեղափոխելու, դրանց պահպանությունը բարելավելու և հետազոտողների, լրագրողների, պատմաբանների, ուսանողների ու ընթերցողների համար հասանելի դարձնելու ուղղությամբ։ Հայ մամուլի պատմությամբ հետաքրքրվողների համար կարևոր աղբյուր է Հայաստանի ազգային գրադարանի «Հայ մամուլ» էլեկտրոնային շտեմարանը։

🔗 Շտեմարանի հասցեն՝ https://tert.nla.am/

Շտեմարանն ընդգրկում է 1794 թվականից մինչև մեր օրերը հրատարակված հայկական պարբերականները՝ աշխարհի տարբեր երկրներում լույս տեսած թերթերն ու ամսագրերը։ Այստեղ ներկայացված են նաև էլեկտրոնային հրատարակություններ և օտարալեզու պարբերականներ, որոնց բնագրային լեզուներից մեկը հայերենն է։ Թվայնացված համարների առկայության դեպքում հնարավոր է դրանք ընթերցել առցանց։

Հատկանշական է, որ այժմ շտեմարանը հասանելի է նաև Եվրոպայում գտնվող օգտատերերի համար։ Անվտանգության նկատառումներով հասանելիությունը նախկինում սահմանափակված էր եվրոպական երկրներից։ Դրա վերականգնումը կարևոր հնարավորություն է ստեղծում Եվրոպայում բնակվող հայերի, հայագիտական ուսումնասիրություններ կատարողների և հայ մամուլի պատմությամբ հետաքրքրվողների համար։

Սա հատկապես կարևոր է Սփյուռքի այն ներկայացուցիչների համար, որոնք ցանկանում են ուսումնասիրել իրենց համայնքների պատմությունը, գտնել ընտանեկան կամ հասարակական կյանքի հետ կապված հին հրապարակումներ, հետևել տարբեր ժամանակաշրջաններում հայ մամուլում արտացոլված իրադարձություններին։

Հին թերթերի թվային էջերը հաճախ բացահայտում են այնպիսի մանրամասներ, որոնք հնարավոր չէ գտնել ժամանակակից հրապարակումներում։ Դրանք վկայություններ են անցյալի հասարակական տրամադրությունների, մշակութային իրադարձությունների, քաղաքական քննարկումների և ազգային կյանքի մասին։

 Մամուլը փոխվում է, նրա առաքելությունը՝ ոչ

Այսօր լրատվական դաշտը զգալիորեն փոխվել է։ Լրատվամիջոցների մեծ մասը գործում է էլեկտրոնային ձևաչափով, իսկ բազմաթիվ պարբերականներ, ինչպես մերը, իրենց բովանդակությունը տարածում են կայքերի, սոցիալական ցանցերի և թվային հարթակների միջոցով։ Տեղեկատվությունը հաճախ ընթերցողին է հասնում հրապարակումից վայրկյաններ անց։

Թվային միջավայրն ընդլայնել է մամուլի լսարանը՝ հնարավորություն տալով աշխարհի տարբեր երկրներում բնակվող մարդկանց հետևել իրենց հայրենիքի իրադարձություններին։ Միաժամանակ այն նոր խնդիրներ է առաջ բերել՝ կապված տեղեկատվության հավաստիության, աղբյուրների ստուգման, արխիվների պահպանման և հրապարակումների երկարաժամկետ հասանելիության հետ։

Թվային լրատվության տարածման պայմաններում էլ ավելի մեծ նշանակություն է ստանում հին մամուլի պահպանումը։ Այսօրվա էլեկտրոնային հրապարակումները վաղվա պատմական աղբյուրներն են լինելու։ Հետևաբար, մամուլի ժառանգության թվայնացումը միայն անցյալը պահպանելու միջոց չէ․ այն նաև ապագա սերունդների համար տեղեկատվական հիշողություն ստեղծելու աշխատանք է։

Հայաստանի ազգային գրադարանի «Հայ մամուլ» շտեմարանը այդ առումով կարևոր կամուրջ է անցյալի և ներկայի միջև։ Այն հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել հայ մամուլի պատմական զարգացումը, համադրել տարբեր ժամանակաշրջանների հրապարակումները և ավելի խորությամբ հասկանալ մեր հասարակության անցած ճանապարհը։

 Շնորհավոր Մամուլի օրը

«Նիդերլանդական օրագիրը» շնորհավորում է Մամուլի օրվա առթիվ բոլոր լրագրողներին, խմբագիրներին, լուսանկարիչներին, հրատարակիչներին, արխիվագետներին և մամուլի պահպանության ու տարածման գործին մասնակցող մասնագետներին։

Մաղթում ենք, որ մամուլը շարունակի ծառայել ճշմարտության որոնմանը, հանրային շահին, ազատ մտքին և պատմական հիշողության պահպանմանը։

Մամուլի պատմությունը միայն անցյալի պատմությունը չէ։ Այն նաև մեր այսօրվա վկայությունն է և վաղվա պատմական հիշողությունը։

Նելսոն Զուլոյանը՝ ICC Armenia-ի Գործադիր խորհրդի նախագահ․ Վանաձորից ու եվրոպական կրթությունից մինչև միջազգային գործարար համագործակցություն

Նելսոն Զուլոյանն ընտրվել է Միջազգային առևտրի պալատի Հայաստանի ազգային կոմիտեի՝ ICC Armenia-ի Գործադիր խորհրդի նախագահ։ Նրա մասնագիտական ուղին անցել է եվրոպական կրթական միջավայրով, բիզնեսով, վերլուծական գործունեությամբ, պետական կառավարմամբ և առողջապահության ոլորտի ղեկավար աշխատանքով։ Նրա կենսագրությունն ունի նաև ընտանեկան մի ուշագրավ էջ․ նա «Ինտերկապ» բարեգործական հասարակական կազմակերպության նախագահ Նորայր Զուլոյանի որդին է՝ մի մարդու, որի նախաձեռնություններն իրենց հետքն են թողել եվրոպահայ համայնքների մշակութային կյանքում, այդ թվում՝ Նիդերլանդներում։

Վանաձորից՝ Վենետիկ և Փարիզ

Նելսոն Զուլոյանը ծնվել է 1978 թվականին՝ Վանաձորում։ Նրա կրթական ուղին վաղ տարիքից կապվել է եվրոպական միջավայրի հետ։

1991 թվականին ուսումը շարունակել է Վենետիկի Մուրադ-Ռաֆայելյան վարժարանում, որն ավարտել է 1996 թվականին՝ գերազանցությամբ։ Այնուհետև ընդունվել է Փարիզի Սորբոնի համալսարան՝ սկզբում ուսումնասիրելով իրավագիտություն, ապա՝ քաղաքագիտություն։

Ինտերկապի աջակցությամբ Հայաստանից անվճար կրթություն ստացած ուսանողները՝ Վենետիկի Մուրադ-Ռաֆայելյան վարժարանում։ Նրանց թվում է Նելսոն Զուլոյանը։ Կենտրոնում՝ «Ինտերկապ» բարեգործական հասարակական կազմակերպության նախագահ Նորայր Զուլոյանը։

1996–2007 թվականներն ընդգրկել են նրա կյանքի՝ Ֆրանսիայում ուսման և աշխատանքի կարևոր շրջանը։ Այդ տարիներին նա ծանոթացել է եվրոպական հասարակական ու գործարար միջավայրին, զբաղվել ձեռնարկատիրությամբ և իրավախորհրդատվությամբ։

2012 թվականին NEWS.am-ին տված հարցազրույցում Զուլոյանը պատմել է, որ 2006 թվականի վերջին վերադարձել է Հայաստան՝ մշտական բնակություն հաստատելու նպատակով։ Նա իր որոշումը բացատրել է հայրենիքին օգտակար լինելու և Եվրոպայում ձեռք բերած փորձը Հայաստանում կիրառելու ցանկությամբ։

Այս հանգամանքը կարևոր է նրա հետագա մասնագիտական ուղին հասկանալու համար․ Զուլոյանի գործունեության մեջ եվրոպական կրթական փորձը հետագայում համադրվել է հայաստանյան պետական կառավարման և մասնավոր հատվածի աշխատանքի հետ։

Առաջին գործարար նախաձեռնությունները և վերլուծական գործունեությունը

Նելսոն Զուլոյանի կենսագրության մեջ ձեռնարկատիրությունն ու վերլուծական աշխատանքը կարևոր տեղ են զբաղեցրել դեռևս պետական համակարգում աշխատանքի անցնելուց առաջ։

2001 թվականին նա հիմնադրել և ղեկավարել է «Lori.com» ընկերությունը, որը գործել է կապի և ինֆորմատիկայի ոլորտում։

2003 թվականից ներկայացրել է ամերիկյան «Defster» խումբը Եվրոպայում՝ զբաղվելով ներդրումային գործունեության համակարգմամբ և ծրագրերի մշակմամբ։ 2006 թվականից, ըստ հրապարակված կենսագրական տվյալների, աշխատել է նաև տարբեր հասարակական կենտրոններում՝ որպես իրավախորհրդատու։

2007–2012 թվականներին ղեկավարել է «Euro Future» հետազոտական կենտրոնը։ Կենտրոնի գործունեությունն ընդգրկել է քաղաքական, տնտեսական, սոցիալական և ռազմական ոլորտների վերլուծությունն ու խորհրդատվությունը։

Այս շրջանը նրա կարիերայում ձևավորել է մի ուղղություն, որը հետագայում կարող է օգտակար լինել նաև միջազգային գործարար կառույցում՝ տարբեր ոլորտների շահերի, տնտեսական գործընթացների և կառավարման խնդիրների համադրված դիտարկումը։

Պետական ծառայություն և առողջապահական ծրագրեր

2012 թվականի սեպտեմբերին Նելսոն Զուլոյանը նշանակվել է ՀՀ առողջապահության նախարարության «Առողջապահական ծրագրերի իրականացման գրասենյակ» պետական հիմնարկի տնօրեն։  Նա ղեկավարել է այդ կառույցը՝ մինչև 2017 թվականը։

Գրասենյակի գործունեությունը կապված էր առողջապահական ծրագրերի իրականացման և համակարգման հետ։ Այդ տարիներին Զուլոյանը հրապարակային հարցազրույցներով ներկայացրել է նաև մարզային առողջապահական համակարգի արդիականացման ծրագրերը։

2016 թվականի փետրվարին «Արմենպրեսին» տված հարցազրույցում նա անդրադարձել է մարզային առողջապահական ենթակառուցվածքների զարգացմանը և իրականացվող ծրագրերին։

2017 թվականի մարտին Զուլոյանը նշանակվել է ՀՀ առողջապահության նախարարության աշխատակազմի ղեկավար։ Այդ ժամանակվա նախարար Լևոն Ալթունյանը, նրան ներկայացնելիս, ընդգծել է նրա կազմակերպչական ունակություններն ու կառավարման հմտությունները։

2018 թվականի մայիսին Զուլոյանը հայտարարել է առողջապահության նախարարության աշխատակազմի ղեկավարի պաշտոնից ազատվելու դիմում ներկայացնելու մասին՝ նշելով, որ ցանկանում է ճանապարհ հարթել նախարարության նոր թիմի համար։

Այսպիսով, նրա պետական ծառայության շրջանն ընդգրկել է ինչպես ծրագրերի իրականացման կառավարման, այնպես էլ նախարարության վարչական աշխատանքների կազմակերպման փորձ։

Առողջապահությունից՝ մասնավոր հատված

Պետական համակարգում աշխատանքից հետո Նելսոն Զուլոյանի մասնագիտական ուղին շարունակվել է մասնավոր հատվածում։

Նրա հրապարակային մասնագիտական կենսագրության մեջ հիշատակվում են EFES Insurance ապահովագրական ընկերությունը և «Վարդանանց» նորարարական բժշկության կենտրոնը։ 

Այստեղ նրա արված աշխատանքը ենթադրում է կազմակերպության առօրյա գործունեության համակարգում, ներքին գործընթացների արդյունավետության բարձրացում, կառավարման մեխանիզմների կատարելագործում և ռազմավարական նպատակների իրականացում։

Առողջապահության ոլորտում նրա փորձը՝ պետական ծրագրերից մինչև մասնավոր բժշկական հաստատությունների կառավարում, առանձնահատուկ նշանակություն ունի։ Այդ ոլորտում արդյունավետ ղեկավարումը պահանջում է միաժամանակ հաշվի առնել կազմակերպական, ֆինանսական, վարչական և հանրային շահերը։

Նրա կենսագրության այս փուլը ցույց է տալիս, որ մասնագիտական գործունեությունը չի սահմանափակվել մեկ ոլորտով․ այն ներառել է ձեռնարկատիրություն, հետազոտական աշխատանք, պետական կառավարում, ապահովագրություն և առողջապահություն։

Ընտանեկան կապը՝ Նորայր Զուլոյան և «Ինտերկապ»

Նելսոն Զուլոյանի կենսագրության մեջ կա նաև ընտանեկան ու հասարակական նշանակության մի կարևոր հանգամանք․ նա «Ինտերկապ» բարեգործական հասարակական կազմակերպության նախագահ Նորայր Զուլոյանի որդին է։

Նորայր Զուլոյանը՝ որդու՝ Նելսոնի և թոռան՝ Նորայրի հետ

 

Նորայր Զուլոյանի անունը հայտնի է Վանաձորում և ողջ Հայաստանում` «Ինտերկապում» ունեցած  բազմավաստակ ծառայության համար: Եվրոպահայ համայնքներում իրականացված բարեգործական, մշակութային ու կրթական ու մարզական նախաձեռնություններից բացի Նորայր Զուլոյանի նախաձեռնությամբ Վանաձորում կանգնեցվեց հայ ժողովրդի երախտավոր զավակներից մեկի` Անդրանիկ Օզանյանի բրոնզաձույլ արձանը: ։ 1990-ականներից սկսած մինչ օրս նրա ղեկավարած կազմակերպությունը մասնակցել է հայկական մշակութային ժառանգության պահպանմանն ու արտերկրում հայկական ներկայության ամրապնդմանն ուղղված ծրագրերի։

«Նիդերլանդական օրագիրը» նախկինում անդրադարձել է Նորայր Զուլոյանի գործունեությանը և Նիդերլանդներում Հայոց ցեղասպանության զոհերի հիշատակին նվիրված խաչքարի պատմությանը։

1999 թվականի հունիսին Նորայր Զուլոյանը ստանձնել է խաչքարը Հայաստան­ից Նիդերլանդներ տեղափոխելու կազմակերպչական և նյութական պատասխանատվությունը։ Խաչքարը նախատեսված էր Ասսենում տեղադրելու համար։ Հուշարձանը հետագայում դարձել է Նիդերլանդներում Հայոց ցեղասպանության հիշատակի կարևոր խորհրդանիշներից մեկը։

«Նիդերլանդական օրագրի» հրապարակման համաձայն՝ 1990–2001 թվականներին «Ինտերկապի» միջոցներով Վանաձորից Եվրոպայի տարբեր հայկական համայնքներ են տեղափոխվել 11 խաչքար-հուշարձաններ։ Կազմակերպությունն աջակցել է նաև մշակութային, մարզական և բարեգործական նախաձեռնությունների։

Այս գործունեությունը ցույց է տալիս, թե ինչպես կարող են անհատական նախաձեռնությունն ու հասարակական կազմակերպության հետևողական աշխատանքը նպաստել Հայաստանի և եվրոպահայ համայնքների կապերի ամրապնդմանը։

Նորայր Զուլոյանի գործունեության մասին ավելի մանրամասն կարելի է կարդալ «Նիդերլանդական օրագրի» հրապարակումներում՝ «Ասսենի Հայոց ցեղասպանության խաչքարի ոդիսականը» և «ԻՆՏԵՐԿԱՊ․ Վանաձորից՝ դեպի աշխարհ. մշակույթի և հիշողության ճանապարհով» հոդվածներում։

Նոր պատասխանատվություն՝ ICC Armenia-ի ղեկավարի պաշտոնում

2026 թվականի հոկտեմբերին Նելսոն Զուլոյանն ընտրվել է Միջազգային առևտրի պալատի Հայաստանի ազգային կոմիտեի՝ ICC Armenia-ի Գործադիր խորհրդի նախագահ։

Միջազգային առևտրի պալատը՝ International Chamber of Commerce-ը, միջազգային գործարար համագործակցության խոշոր կառույց է, որի գործունեությունն ուղղված է միջազգային առևտրի, ներդրումների, գործարար կապերի և բիզնեսի ընդհանուր կանոնների զարգացմանը։

ICC Armenia-ն այդ միջազգային ցանցի հայաստանյան ազգային կոմիտեն է։ Այն հարթակ է Հայաստանի գործարար համայնքի, միջազգային ընկերությունների և գործընկեր կառույցների միջև համագործակցության համար։

Կազմակերպության գործունեության հեռանկարները կապված են մի շարք կարևոր ուղղությունների հետ՝

• Հայաստանի ընկերությունների միջազգային գործարար կապերի ընդլայնում։

• Ներդրումային և առևտրային համագործակցության նոր հնարավորությունների ստեղծում։

• Միջազգային առևտրի կանոնների և գործարար լավագույն փորձի տարածում։

• Հայաստանի ձեռնարկությունների մրցունակության բարձրացմանն ուղղված նախաձեռնություններ։

• Կայուն զարգացման, նորարարության և միջազգային գործընկերության խթանում։

Նելսոն Զուլոյանի բազմոլորտ կառավարչական փորձը կարող է օգտակար լինել այս խնդիրների իրականացման գործում։ Միաժամանակ նոր պաշտոնի արդյունավետությունը գնահատվելու է ոչ միայն մասնագիտական կենսագրությամբ, այլև այն ծրագրերով ու արդյունքներով, որոնք կարձանագրվեն նրա ղեկավարության ընթացքում։

ICC Armenia-ն իր հայտարարության մեջ շնորհակալություն է հայտնել նաև նախկին նախագահ Քարել Հոֆստրային՝ կազմակերպության զարգացման գործում ունեցած ներդրման համար։ Հոֆստրան շարունակելու է աշխատանքը Գործադիր խորհրդի կազմում՝ պահպանելով իր փորձն ու մասնագիտական գիտելիքները կազմակերպության տրամադրության տակ։

Նոր պաշտոն՝ նոր հնարավորություններ

Նելսոն Զուլոյանի մասնագիտական ուղին միավորում է եվրոպական կրթությունը, գործարար նախաձեռնությունները, վերլուծական աշխատանքը, պետական ծառայությունը և առողջապահության ոլորտի կառավարումը։ Իսկ նրա ընտանիքի պատմությունը՝ Նորայր Զուլոյանի և «Ինտերկապի» գործունեությամբ, հիշեցնում է հասարակական նախաձեռնությունների ու մշակութային կապերի կարևորության մասին։

ICC Armenia-ի ղեկավարի պաշտոնը նոր հնարավորություն է՝ այդ փորձը ծառայեցնելու Հայաստանի գործարար համայնքի միջազգային կապերի ամրապնդմանը։

«Նիդերլանդական օրագիրը» շնորհավորում է Նելսոն Զուլոյանին նոր պատասխանատու պաշտոնում ընտրվելու առթիվ և մաղթում արդյունավետ աշխատանք, նոր նախաձեռնություններ ու հաջողություններ՝ ի նպաստ Հայաստանի գործարար միջավայրի զարգացման, միջազգային համագործակցության ընդլայնման և հայաստանյան ընկերությունների նոր հնարավորությունների ստեղծման։

Վենետիկի Սուրբ Ղազար կղզում համակարգվում է Մխիթարյան միաբանության գրադարանի հնատիպ ժառանգությունը

1512–1800 թվականներին տպագրված գրքերը ուսումնասիրվում, դասակարգվում և ներառվում են էլեկտրոնային քարտարանում։

Վենետիկի Սուրբ Ղազար կղզում՝ Մխիթարյան միաբանության մայրավանքի գրադարանում, շարունակվում են հնատիպ գրականության ուսումնասիրման, հավաքածուի համակարգման և էլեկտրոնային քարտարանի ստեղծման աշխատանքները։ Նախաձեռնությունը կարևոր քայլ է հայ գրավոր ժառանգության պահպանման, գիտական ուսումնասիրության և հետագա սերունդներին հասանելի դարձնելու ուղղությամբ։

Ինչպես տեղեկացնում է Վենետիկի Մխիթարյան միաբանությունը, աշխատանքները մեկնարկել են երկու տարի առաջ՝ Մխիթարյան հայրերի նախաձեռնությամբ, ՀՀ ԳԱԱ Հիմնարար գրադարանի տնօրեն Մայա Գրիգորյանի և «Գիտական հետազոտությունների զարգացման կենտրոն» հիմնադրամի համագործակցությամբ։

2026 թվականի հոկտեմբերի 4-ից 22-ը Սուրբ Ղազարի մայրավանքի գրադարանում աշխատում է չորս հոգուց բաղկացած հետազոտական խումբը։ Ծրագրի շրջանակում ուսումնասիրվում և դասակարգվում են 1512–1800 թվականներին տպագրված գրքերը։ Յուրաքանչյուր գրքի համար սահմանվում է համապատասխան դասիչ, կազմվում է հավաքածուի ցանկը, իսկ գրականությունը համակարգված կերպով դասավորվում է գրադարանի դարակներում։

Աշխատանքի կարևոր բաղադրիչներից է էլեկտրոնային քարտարանի ստեղծումը, որը հնարավորություն կտա ավելի արդյունավետ հաշվառելու և ուսումնասիրելու գրադարանի հնատիպ հավաքածուն՝ նպաստելով գրքերի պահպանությանն ու դրանց վերաբերյալ տեղեկությունների հասանելիությանը։

Սուրբ Ղազարի գրադարանը՝ հայ մշակութային ժառանգության պահոց

Սուրբ Ղազարի Մխիթարյան միաբանությունը դարեր շարունակ նշանակալի դեր է ունեցել հայագիտության, հայ գրքի, լեզվի, պատմության և մշակույթի պահպանման ու զարգացման գործում։ Միաբանության գրադարանում պահվող հնատիպ հրատարակությունները արժեքավոր սկզբնաղբյուրներ են հայ ժողովրդի պատմության ու մշակույթի, ինչպես նաև համաշխարհային գրատպության և մտավոր կյանքի ուսումնասիրության համար։

Նման հավաքածուների գիտական հաշվառումն ու համակարգումը կարևոր նշանակություն ունեն պահպանվող գրական ժառանգության ամբողջական պատկերը ներկայացնելու և դրա հետագա ուսումնասիրությունը դյուրացնելու համար։ Էլեկտրոնային քարտարանն էլ հնարավորություն կընձեռի հետազոտողներին ավելի հեշտությամբ գտնելու անհրաժեշտ հրատարակությունները և օգտվելու գրադարանի հարուստ հավաքածուի մասին տեղեկություններից։

Նախաձեռնության այս փուլն իրականացվում է նաև Եվրոպական միության և Գյոթե ինստիտուտի կողմից իրականացվող «Culture Moves Europe» ծրագրի՝ «Call for Individual Mobility 2026» նախաձեռնության աջակցությամբ։

Սուրբ Ղազարի մայրավանքում իրականացվող աշխատանքը հայ գրավոր ժառանգության պահպանության և գիտական շրջանառության ընդլայնման կարևոր նախաձեռնություն է։ Դրա նշանակությունը դուրս է գալիս գրադարանի ներքին կազմակերպման շրջանակներից՝ առնչվելով հայ մշակութային ժառանգության ուսումնասիրությանն ու միջազգային գիտական հանրությանը դրա հնարավորությունների առավել լայն ներկայացմանը։

Լուսանկարները՝ Վենետիկի Մխիթարյան միաբանության ֆեյսբուքյան էջից։

Նիդերլանդական օրագիր

։

Հայկական արտադրանքի առաջխաղացում Նիդերլանդներում․ տեղեկատվությունը՝ միջոցառումից հետո

 

Հոկտեմբերի 13-ին Հայաստանի Հանրապետության դեսպանությունը՝ Նիդերլանդների CBI գործակալության և Միջազգային առևտրի կենտրոնի երևանյան գրասենյակի հետ համագործակցությամբ, կազմակերպել է հայկական չրերի և ընկուզեղենի համտեսի միջոցառում։ Դեսպանության հաղորդագրության համաձայն՝ միջոցառումը ծառայել է որպես B2B գործարար հարթակ՝ հայկական արտադրանքի ճանաչելիությունը բարձրացնելու, հայաստանյան արտադրողների և նիդերլանդական բիզնեսի ներկայացուցիչների միջև անմիջական կապեր հաստատելու և առևտրային համագործակցության նոր հնարավորություններ բացահայտելու նպատակով։ Մասնակցել են նիդերլանդական ներմուծող և բաշխիչ ընկերությունների, ինչպես նաև առևտրի խթանման գործակալությունների ներկայացուցիչներ։ Հայկական արտադրանքի առաջխաղացմանն ուղղված նման նախաձեռնությունները կարող են նպաստել Հայաստանի արտահանման հնարավորությունների ընդլայնմանը և նոր գործարար կապերի հաստատմանը։

Տեղեկատվության հասանելիության խնդիրը «Նիդերլանդական օրագիրը» միջոցառման մասին տեղեկացել է ՀՀ դեսպանության պաշտոնական կայքում հրապարակված հաղորդագրությունից՝ միջոցառման ավարտից հետո ,հետևաբար Նիդերլանդների հայ հանրությունը միջոցառման մասին իմանում է նրա ավարտից հետո։ Սա փաստն է։ Իսկ խմբագրության գնահատմամբ՝ նման պայմաններում համայնքային լրատվամիջոցը հնարավորություն չի ունենում նախապես տեղեկացնելու հանրությանը, հետևելու ոչ միայն միջոցառման ընթացքին, նաև այն ժամանակին լուսաբանելու։ Այս հանգամանքը հարց է առաջադրում դեսպանության տեղեկատվական աշխատանքի վերաբերյալ․ արդյո՞ք Նիդերլանդներում հայկական համայնքի լրատվամիջոցները դեսպանության միջոցառումների մասին տեղեկացվում են նախապես, թե՞ հիմնականում տեղեկանում են դրանց մասին արդեն կայացած իրադարձությունների պաշտոնական հաղորդագրություններից։ Հարցը վերաբերում է ոչ միայն տվյալ միջոցառմանը, այլև դեսպանության գործունեության հանրային լուսաբանման և հայ համայնքի տեղեկատվական ներգրավվածության հնարավորություններին, որն ավաղ ներկայումս զրոյական մակարդակում է։

Լուսանկարները վերցված են Embassy of Armenia in The Netherlands/ Նիդերլանդներում ՀՀ դեսպանություն կայքի էջից։

Ո՞վ է այս կինը․ Նիդերլանդներում 20 տարի առաջ մահացած անհայտ կնոջ ինքնությունը դեռ չի պարզվել

Նիդերլանդների ոստիկանությունը հանրության օգնությունն է հայցում Ասենում հայտնաբերված կնոջ ինքնությունը պարզելու համար։ Հնարավոր է՝ նա Հայաստանից էր։ Ո՞վ էր նա, որտե՞ղ էր նրա ընտանիքը, և ինչպե՞ս էր հայտնվել Նիդերլանդներում։

2006 թվականի հունվարի 1-ին՝ Նոր տարվա առաջին օրը, Նիդերլանդների հյուսիսում գտնվող Ասեն քաղաքի ավտոկայանատեղիներից մեկում հայտնաբերվեց ծանր ֆիզիկական վիճակում գտնվող մի կին։ Նրան շտապ տեղափոխեցին հիվանդանոց, սակայն բժիշկներին չհաջողվեց փրկել նրա կյանքը։ Հունվարի 14-ին կինը մահացավ՝ այդպես էլ չհայտնելով իր անունը կամ ծագման մասին տեղեկություններ։

Անցել է ավելի քան երկու տասնամյակ, բայց նրա ինքնությունը դեռևս անհայտ է։

Մեր կոլեգաները Nieuws Armenië, նաև հոլանդական այլ կայքեր ուշադրության կենտրոնում են պահում  ցավոտ խնդիրը:

https://www.moordplekken.nl/blog/wie-is-de-onbekende-vrouw-assen-parkeerplaats-2006

https://www.coldcasezaken.nl/ongeidentificeerde-doden/jane-doe-assen

Նիդերլանդների ոստիկանության պաշտոնական կայքում հրապարակված գործի տվյալների համաձայն՝ կնոջ հնարավոր ծագումը կարող է կապված լինել Հայաստանի հետ։ Սակայն այս վարկածը հաստատված 

https://www.politie.nl/vermist/ongeidentificeerde-personen/2006/januari/07260288

փաստ չէ։ Ոստիկանությունը դիմում է հանրությանը՝ հույս ունենալով, որ որևէ մեկը կճանաչի կնոջը կամ տեղեկություն կհայտնի նրա անցյալի մասին։

Արտաքին տեսքը և առանձնահատուկ նշանները

Ոստիկանության գնահատմամբ՝ կինը մահվան պահին 31–41 տարեկան էր։ Նրա հասակը մոտ 1,59 մետր էր, կազմվածքը՝ միջին։

Նա ուներ շագանակագույն աչքեր և մոտ 15 սանտիմետր երկարությամբ, ալիքավոր մազեր։ Մազերը ներկված էին մուգ շիկահեր, իսկ արմատներում նկատելի էր բնական մուգ, ճերմակող մազերի աճը։

Նրա արտաքինի առանձնահատուկ գծերից էր ատամնաշարը․ վերին ատամների մեծ մասը պահպանված էր և ուներ պսակներ, մինչդեռ ստորին ատամները բացակայում էին։ Կնոջ ձախ անրակի շրջանում հայտնաբերվել էր նախկինում ստացած և արդեն ապաքինված կոտրվածքի հետք։

Այս մանրամասները կարող են էական նշանակություն ունենալ նրա ինքնությունը պարզելու համար։ Հատկապես կարևոր կարող են լինել ատամնաբուժական տվյալները և նախկին վնասվածքի մասին տեղեկությունները, եթե դրանք պահպանվել են որևէ բժշկական հաստատության կամ ընտանիքի արխիվում։

Ի՞նչ էր հագել կինը

Հայտնաբերման պահին կինը հագել էր մուգ գույնի սինթետիկ տաբատ, բաց կապույտ՝ բրդանման փափուկ գործվածքից պատրաստված սվիտեր և մուգ կարմիր, մինչև ծնկները հասնող վերարկու՝ աչքի ընկնող ոսկեգույն կոճակներով։

Նրա մոտ եղել է նաև պլաստիկե տոպրակ՝ անձնական իրերով։ Դրանց թվում էին սև, առանց կապիչների կոշիկներ, նարնջագույն պայուսակ և տնային հողաթափեր։ Վերջիններս սև էին՝ սպիտակ ձյան փաթիլի պատկերով։

Կարող է պատահել, որ հենց այս իրերից մեկը հիշվի որևէ հարազատի, ծանոթի կամ այն մարդու կողմից, որը տարիներ առաջ տեսել է կնոջը։

Ոտե՞ղ  էր նրա ընտանիքը

Այս պատմության ամենացավալի կողմերից մեկն այն է, որ կինը մահացել է՝ առանց իր անունը հայտնելու, իսկ մինչ օրս հրապարակված պաշտոնական տվյալները չեն պարզաբանում՝ արդյոք որևէ մեկը նրան փնտրում էր, որտեղ էր նա բնակվել նախկինում և ինչ հանգամանքներում էր հայտնվել Ասենում։

Հնարավո՞ր է՝ նա տարիներ առաջ հեռացել էր իր հայրենիքից, բնակվել այլ երկրում կամ կորցրել կապը հարազատների հետ։ Արդյո՞ք նրա անհետացման մասին հաղորդում էր ներկայացվել Հայաստանում կամ մեկ այլ երկրում։

Սրանք կարևոր հարցեր են, սակայն դրանց պատասխանները դեռևս հայտնի չեն։

Հայաստանի հնարավոր հիշատակումը հատկապես կարևոր է դարձնում հայաստանյան ընթերցողների և հայկական համայնքների մասնակցությունը։ Եթե որևէ ընտանիք տարիներ առաջ կորցրել է կապը հարազատի հետ, ապա այս հրապարակումը կարող է օգնել նորից ուշադրություն հրավիրել այդ պատմության վրա։

Միաժամանակ անհրաժեշտ է ընդգծել՝ կնոջ հայկական ծագումը հաստատված չէ, և միայն արտաքին նմանությունը կամ որևէ ենթադրություն բավարար չեն նրան որևէ անձի հետ նույնացնելու համար։

ԴՆԹ-ն՝ ինքնությունը պարզելու հնարավոր միջոց

Նիդերլանդների ոստիկանությունը հաստատում է, որ կնոջ ԴՆԹ-ի պրոֆիլը հասանելի է։ Դա հնարավորություն է տալիս համեմատություն կատարել անհետ կորած անձանց վերաբերյալ առկա տվյալների և հնարավոր հարազատների կենսաբանական նմուշների հետ։

Եթե Հայաստանում կամ այլ երկրում կան մարդիկ, որոնք կասկածում են, որ կինը կարող է իրենց անհետ կորած հարազատը լինել, կարևոր է այդ տեղեկությունը փոխանցել իրավասու մարմիններին։ Հնարավոր նույնականացումը պետք է իրականացվի պաշտոնական ստուգումների և, անհրաժեշտության դեպքում, ԴՆԹ-ի համեմատության միջոցով։

«Նիդերլանդական Օրագիրը» դիմում է ընթերցողներին

Մեր պարբերականը միանում է կնոջ ինքնությունը պարզելու հանրային կոչին։ Եթե ճանաչում եք այս կնոջը, հիշում եք նման արտաքինով որևէ անձի կամ տեղեկություն ունեք նրա հնարավոր բնակության, անհետացման կամ ընտանիքի մասին, խնդրում ենք այդ տեղեկությունը փոխանցել Նիդերլանդների ոստիկանությանը։

Նույնիսկ այնպիսի մանրամասն, որն առաջին հայացքից անկարևոր է թվում, կարող է օգնել հետաքննությանը։

Ոստիկանության գործի համարը՝ 07260288։

Տեղեկություններ հաղորդելու համար՝

Նիդերլանդների ոստիկանության տեղեկատվական գիծ՝ 0800-6070։

Անանուն հաղորդումների համար՝ 0800-7000։

Պաշտոնական գործը և կնոջ լուսանկարներն ու նկարագրությունը՝ Նիդերլանդների ոստիկանության կայքում։

De onbekende vrouw in Assen | politie.nl

Այս պատմության նպատակն է ոչ թե ենթադրություններ տարածել, այլ օգնել պարզել մի կնոջ ինքնությունը, որը մահացել է՝ անանուն մնալով։ Նա ունեցել է անուն, ընտանիք և իր կյանքի պատմությունը։ Գուցե ինչ-որ մեկը դեռ հիշում է նրան։

Երբեմն մեկ լուսանկարը կամ մեկ հաղորդված փաստը կարող է վերջ դնել երկար տարիների անորոշությանը։

Аккаунт Ильхами Джафарсоя в Facebook исчез после того, как он представил видимые армянские надписи как тюркские

 

«Нидерландский дневник» продолжает изучать азербайджанские интерпретации, касающиеся армянского историко-культурного наследия.

8 октября наше издание опубликовало на армянском, русском и английском языках статью «Когда азербайджанский учёный лжёт о том, что видит собственными глазами» (When an Azerbaijani Scholar Lies About What He Sees With His Own Eyes), посвящённую видеозаписи, размещённой на своей странице в Facebook азербайджанским лингвистом Ильхами Джафарсоем.

На представленных в видео надгробиях невооружённым глазом различимы буквы и слова армянского алфавита. Это сохранившиеся на камне следы письменности, изучение которых требует профессионального эпиграфического подхода. Однако в интерпретации Джафарсоя этому обстоятельству не уделяется должного внимания, а изображённые элементы представляются как тюркские символы, при этом видимые свидетельства армянской письменности игнорируются.

Кто такой Ильхами Джафарсой и чем он известен?

В Facebook: Ilhami Cafarsoy
На сайте: Jafarov Ilhami Yusif oglu

Ильхами Джафарсой, сын Юсифа:

• Родился 24 июля 1950 года.

• Имеет степень доктора филологических наук.

• Работал в Институте языкознания имени Насими Национальной академии наук Азербайджана.

• Публиковал работы, в которых приписывает тюркское происхождение или языковые связи также языкам и культурам Древнего Ближнего Востока.

Названия и содержание некоторых его публикаций свидетельствуют о выдвижении им спорных гипотез, касающихся армянской истории и языка. Среди них — работы под названиями «Происхождение хайев и армян» и «Месроп Маштоц не создавал алфавит».

Его утверждения об армянских надписях и исторических памятниках должны оцениваться на основании первоисточников, прочтения и интерпретации надписей, а также специальных научных исследований. Если на надписях видны армянские буквы и слова, их игнорирование не может заменить то, что он представляет как «научное обоснование».

Новое обстоятельство после публикации

После выхода нашей статьи мы отметили ещё одно обстоятельство: аккаунт Джафарсоя в Facebook, ранее доступный нам, больше не удаётся найти. Проведённые поиски не дали результатов.

До этого мы не только сохранили копию опубликованного им видео, но и заархивировали соответствующие материалы публикации.

Мы не утверждаем, что знаем причину недоступности аккаунта, и не заявляем о наличии причинно-следственной связи между его исчезновением и нашей статьёй. Однако мы фиксируем последовательность событий и продолжим следить за развитием ситуации.

При изучении исторических памятников интерпретация не может подменять прочтение надписи. Если на надгробии видны армянские буквы и слова, их лингвистический и исторический анализ должен стать отправной точкой обсуждения.

Дискуссия об историческом наследии должна основываться на видимых фактах, первоисточниках и научных доказательствах.

И напоследок — одно обстоятельство трудно игнорировать: когда надписи, сохранившиеся на камне, говорят убедительнее, чем попытки представить их в ином свете, остаётся надеяться, что в научной дискуссии ещё есть место для истины — и для чувства стыда.

«Нидерландский дневник»
11 октября 2026 года

Предыдущая статья:
https://www.nidoragir.com/2026/10/blog-post_939.html

В Facebook: Ilhami Cafarsoy; на сайте: Jafarov Ilhami Yusif oglu.

Ilhami Jafarsoy’s Facebook Account Has Disappeared After He Presented Visible Armenian Inscriptions as Turkish

 

The Netherlands Diary continues to examine Azerbaijani interpretations concerning Armenian historical and cultural heritage.

On October 8, our publication released an article in Armenian, Russian and English entitled “When an Azerbaijani Scholar Lies About What He Sees With His Own Eyes,” addressing a video posted on Facebook by Azerbaijani linguist Ilhami Jafarsoy.

The tombstones shown in the video visibly bear letters and words from the Armenian alphabet, discernible to the naked eye. These are surviving traces of writing on stone that require a professional epigraphic approach to their study. However, Jafarsoy’s interpretation fails to give due consideration to this fact, presenting the depicted elements as Turkish symbols while disregarding the visible evidence of Armenian writing.

Who Is Ilhami Jafarsoy, and What Is He Known For?

On Facebook: Ilhami Cafarsoy
On the website: Jafarov Ilhami Yusif oglu

Ilhami Jafarsoy, son of Yusif:

• Was born on July 24, 1950.

• Holds a doctorate in philological sciences.

• Worked at the Nasimi Institute of Linguistics of the Azerbaijan National Academy of Sciences.

• Has published works in which he attributes Turkish origins or linguistic connections to languages and cultures of the Ancient Near East as well.

The titles and content of some of his publications indicate that he advances controversial hypotheses concerning Armenian history and language. These include works entitled “The Origin of the Hay and Armenians” and “Mesrop Mashtots Did Not Create the Alphabet.”

His claims concerning Armenian inscriptions and historical monuments should be assessed on the basis of primary sources, the reading and interpretation of inscriptions, and specialist research. When Armenian letters and words are visible on inscriptions, disregarding them cannot substitute for what he presents as “scientific substantiation.”

A New Development Following the Publication

Following the publication of our article, we noted another development: Jafarsoy’s Facebook account, which had previously been accessible to us, can no longer be found. Our searches have yielded no results.

Before this, we had not only preserved a copy of his video but had also archived the relevant publication materials.

We do not claim to know why the account has become inaccessible, nor do we assert a causal link between its disappearance and our article. However, we are documenting the sequence of events and will continue to monitor developments.

In the study of historical monuments, interpretation cannot replace the reading of an inscription. If Armenian letters and words are visible on a tombstone, their linguistic and historical analysis must be the starting point of the discussion.

Debates concerning historical heritage must be based on visible evidence, primary sources and scholarly findings.

And finally, one point is difficult to ignore: when inscriptions preserved on stone speak more clearly than attempts to present them otherwise, one can only hope that there is still room in scholarly debate for truth—and for a sense of shame.

The Netherlands Diary
October 11, 2026

Previous article:

https://www.nidoragir.com/2026/10/when-azerbaijani-scholar-lies-about.html

On Facebook: Ilhami Cafarsoy; on the website: Jafarov Ilhami Yusif oglu.