Սուրբ Սերվատիոսը՝ Մաաստրիխտից Երևան․ պատմական կապը կարող է ստանալ նոր խորհրդանիշ

  Երևանում նախատեսվում է Սուրբ Սերվատիոսին նվիրված հուշարձանի տեղադրումը:

Նիդերլանդների հովանավոր սրբի հայկական ավանդությունը նոր էջ է բացում Հայաստանի և Նիդերլանդների հարաբերություններում

«Նիդերլանդական Օրագիր»

Հայաստանի և Նիդերլանդների միջև պատմական ու մշակութային կապերն ունեն դարերի խորքը հասնող հետաքրքիր էջեր։ Դրանցից առանձնահատուկ տեղ է զբաղեցնում Սուրբ Սերվատիոսի (Sint Servatius, Sint Servaas) անունը՝ Մաաստրիխտ քաղաքի հովանավոր սրբի, որի հայկական ծագման մասին ավանդությունը վաղուց դարձել է հայ-նիդերլանդական պատմական երկխոսության կարևոր թեման։

Այս պատմությունը նոր զարգացում է ստանում։ Երևանում նախատեսվում է կանգնեցնել Սուրբ Սերվատիոսին նվիրված հուշարձան։ Նախաձեռնությունը ներկայացված է «MASTERKANS – Maastricht, Stad voor de Pelgrim» («Մաաստրիխտ՝ ուխտավորների քաղաք») հրատարակության 147-րդ էջում՝ «St. SERVATIOS Monument – Memorial in Yerevan, Armenia» խորագրով։

Նախագծի հրապարակումը հատկապես ուշագրավ է այն առումով, որ Մաաստրիխտում պահպանվող սրբի հիշատակը կարող է իր նոր արտահայտությունը գտնել նաև Հայաստանում՝ այն երկրում, որի հետ նրա անունը կապվում է եկեղեցական ավանդությամբ։

Ո՞վ էր Սուրբ Սերվատիոսը

Սուրբ Սերվատիոսը 4-րդ դարի քրիստոնյա հոգևորական էր, որը համարվում է Մաաստրիխտի առաջին եպիսկոպոսը և քաղաքի հովանավորը։ Նա կարևոր տեղ է զբաղեցնում Նիդերլանդների հարավային Լիմբուրգի մարզի քրիստոնեական պատմության մեջ։

Ըստ ավանդության՝ Սերվատիոսը ծնվել է Հայաստանում և 4-րդ դարում քրիստոնեություն է քարոզել ներկայիս Նիդերլանդների ու Բելգիայի տարածքներում։ Նրա մահվան տարեթիվը նշվում է 384 թվականը։ Մաաստրիխտում՝ նրա գերեզմանի վրա, հետագայում կառուցվել է հայտնի Սուրբ Սերվատիոսի բազիլիկը, որտեղ պահպանվում են նաև նրա մասունքները։

Սակայն պատմական ճշգրտության համար անհրաժեշտ է նշել մի կարևոր հանգամանք։ Սերվատիոսի՝ Հայաստանում ծնված լինելու մասին տեղեկությունները պատկանում են միջնադարյան եկեղեցական ավանդությանը։ Նրա հայկական ծագման ամենավաղ հիշատակությունը վերաբերում է 11-րդ դարին և, ըստ ներկայացված պատմագիտական տեղեկությունների, հիմնվում է ավելի հին, այսօր կորած աղբյուրների վրա։ 4-րդ դարի ամենավաղ պատմական վկայությունները հաստատում են նրա եպիսկոպոսական գործունեությունը, սակայն ծննդավայրը միանշանակ չեն հաստատում։

Այս տարբերակումը չի նվազեցնում թեմայի պատմական ու մշակութային նշանակությունը։ Ընդհակառակը՝ այն հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել, թե ինչպես է դարերի ընթացքում ձևավորվել Հայաստանի և եվրոպական քրիստոնեական աշխարհի միջև այս յուրահատուկ կապի ընկալումը։

Հայաստանի՝ 301 թվականին քրիստոնեությունը պետական կրոն հռչակած առաջին երկրի պատմական հանգամանքը ևս կարևոր նախապատմություն է այս պատմության համար։ Էջմիածինը՝ հայ քրիստոնեական ինքնության կենտրոնը, այդ ժառանգության կարևոր խորհրդանիշներից է։

Մաաստրիխտում պահպանվող հայկական հետքը

Սուրբ Սերվատիոսի պատմությունը միայն գրքերի ու եկեղեցական ավանդությունների էջերում չէ։ Այն այսօր էլ տեսանելի է Մաաստրիխտի քաղաքային ու հոգևոր կյանքում։

2016 թվականին Մաաստրիխտի հայկական համայնքի նվերով Սուրբ Սերվատիոսի բազիլիկի հարևանությամբ տեղադրվեց հայկական խաչքար։ Այն դարձավ հայ համայնքի երախտագիտության և քաղաքի հետ բարեկամական կապերի ամրապնդման խորհրդանիշ։

Խաչքարի տեղադրումը կարևոր իրադարձություն էր ոչ միայն տեղի հայ համայնքի, այլև Հայաստանի ու Նիդերլանդների մշակութային հարաբերությունների տեսանկյունից։ Հայկական միջնադարյան արվեստի այս յուրահատուկ կոթողը եվրոպական քաղաքի կենտրոնում հիշեցնում է հայ ժողովրդի քրիստոնեական ժառանգության մասին։

Մաաստրիխտի հայկական «Անի» հիմնադրամի և Սուրբ Կարապետ հայկական առաքելական եկեղեցու գործունեության շնորհիվ Սուրբ Սերվատիոսի հիշատակի արարողություններին հայ համայնքի մասնակցությունը դարձել է տարիների ավանդույթ։ Ամեն մայիս հայերը մասնակցում են սրբի պատվին կազմակերպվող հանդիսություններին ու թափորին՝ իրենց ներկայությամբ ընդգծելով երկու ժողովուրդների հոգևոր կապը։

Առանձնահատուկ էր 2025 թվականի հունիսի 14-ը։ Մաաստրիխտում անցկացվող յոթ տարին մեկ կազմակերպվող Heiligdomsvaart ուխտագնացության շրջանակում Սուրբ Սերվատիոսի բազիլիկում մատուցվեց հայկական պատարագ։ Այն գլխավորեցին արքեպիսկոպոս Խաժակ Բարսամյանը և եպիսկոպոս Սերովպե Իսախանյանը, մասնակցեցին հայկական եկեղեցական ու համայնքային կառույցների ներկայացուցիչներ։ Այդ արարողությունը դարձավ հայկական եկեղեցական ավանդույթի ներկայության և արևմտյան քրիստոնեական աշխարհի հետ հոգևոր երկխոսության նշանակալի դրսևորում։

Իսկ 2026 թվականի սեպտեմբերի 21-ին Մաաստրիխտի Սուրբ Սերվատիոսի բազիլիկի զանգակային կարիլիոնից հնչեց Հայաստանի Հանրապետության օրհներգը՝ ի պատիվ Հայաստանի անկախության 35-ամյակի։ Խաչքարի շրջակայքն էլ զարդարվեց Հայաստանի եռագույնի գույներով։ Սա ևս մեկ խորհրդանշական դրվագ էր, երբ Մաաստրիխտի պատմական հոգևոր կենտրոնը իր ձայնը միացրեց Հայաստանի տոնին։

Նոր նախաձեռնություն․ Սուրբ Սերվատիոսի հուշարձանը Երևանում

«MASTERKANS – Maastricht, Stad voor de Pelgrim» հրատարակության 147-րդ էջում ներկայացված նախագծի համաձայն՝ National Center Development Foundation (NCDF) հիմնադրամը նախաձեռնել է Երևանում Սուրբ Սերվատիոսին նվիրված հուշարձանի ստեղծման և տեղադրման ծրագիր։

Նախագծի հեղինակների մտահղացմամբ՝ հուշարձանը պետք է ընդգծի Հայաստանի և Նիդերլանդների պատմական կապը, վերարժևորի հայկական ժառանգությունը և դառնա եվրոպական միասնության խորհրդանիշ։

Հրապարակված նախագծային տվյալների համաձայն՝  Հուշարձանի չափերը մինչև 2,5 մետր բարձրություն և 2 մետր լայնություն՝ առանց պատվանդանի։ Նյութերը՝ բրոնզե քանդակ և քարե պատվանդան։ Նախատեսվող բացումը՝ 2027 թվականի մայիսի 13-ին՝ Սուրբ Սերվատիոսի հիշատակի օրը։

Հուշարձանի տեղադրման համար Երևանում դիտարկվում են գործող զբոսայգիներ, որոնք վերանորոգման կարիք ունեն։ Որպես հնարավոր վայրեր նշվում են Շահումյանի անվան այգին և Մանկական այգու մի հատվածը։ Միաժամանակ Երևանի քաղաքային իշխանություններին վերապահվում է այլընտրանքային տարածքներ առաջարկելու հնարավորությունը։

Այսպիսով, վերջնական տեղադրության հարցը դեռ քննարկման ենթակա է։

Նախաձեռնության հեղինակների պատկերացմամբ՝ հուշարձանը պետք է դառնա ոչ միայն առանձին պատմական անձի հիշատակը հավերժացնող կոթող, այլև երկու երկրների ժողովուրդների բարեկամության, մշակութային երկխոսության և ընդհանուր եվրոպական արժեքների խորհրդանիշ։

«Նիդերլանդական Օրագրի» հետևողական անդրադարձները

Սուրբ Սերվատիոսի թեման նորություն չէ «Նիդերլանդական Օրագրի» ընթերցողների համար։ Մեր պարբերականը տարիներ շարունակ անդրադարձել է այս պատմական կերպարին, նրա հայկական ծագման ավանդությանը, Մաաստրիխտի բազիլիկին, մասունքներին և տեղի հայկական համայնքի մասնակցությանը սրբի հիշատակի միջոցառումներին։

Դեռևս 2021 թվականի փետրվարին հրապարակել էինք Սուրբ Սերվատիոսի մասին կարճ անիմացիոն ֆիլմ՝ ներկայացնելով 4-րդ դարի հոգևորականի գործունեությունը և նրա կապը Նիդերլանդների, Բելգիայի ու Գերմանիայի պատմության հետ։

2024 թվականին անդրադարձել էինք Մաաստրիխտի Սուրբ Սերվատիոսի եկեղեցում հայկական «Հայր մեր»-ի հնչելուն և հայ համայնքի՝ սրբավայրի հոգևոր կյանքում ունեցած առանձնահատուկ ներկայությանը։

2025 թվականի իրադարձությունները ևս մեր ուշադրության կենտրոնում էին՝ հատկապես հայկական պատարագը, որը տեղի ունեցավ Սուրբ Սերվատիոսի բազիլիկում։

2026 թվականի մայիսին ընթերցողներին ներկայացրինք Մաաստրիխտում Սուրբ Սերվատիոսի հիշատակին նվիրված ամենամյա տոնակատարությունները, հայ համայնքի մասնակցությունն ու ավանդույթները։ Իսկ սեպտեմբերին անդրադարձանք Հայաստանի անկախության 35-ամյակի առթիվ բազիլիկի զանգերից հնչած հայկական օրհներգին։

Այս հրապարակումները մեկ ամբողջական պատմության մաս են։ Դրանց միջոցով մենք փորձել ենք ընթերցողին ցույց տալ, որ Նիդերլանդների պատմության մեջ հայկական հետքը միայն անցյալի հիշողություն չէ․ այն շարունակվում է նաև մեր օրերում՝ մարդկանց, համայնքային նախաձեռնությունների, մշակութային արժեքների և հոգևոր ավանդույթների միջոցով։

Պատմական հիշողությունից դեպի ապագա

Երևանում Սուրբ Սերվատիոսի հուշարձանի նախաձեռնությունը կարող է դառնալ այս երկարատև պատմության նոր ու կարևոր հանգրվանը։

Մաաստրիխտում հայկական խաչքարն արդեն կանգնած է որպես Հայաստանի ներկայության խորհրդանիշ։ Սուրբ Սերվատիոսի հիշատակին մատուցվող հայկական պատարագը, ամենամյա ուխտագնացությանը հայերի մասնակցությունը, Հայաստանի անկախության օրվա առթիվ հնչող հայկական օրհներգը ցույց են տալիս, որ այդ կապը կենդանի է։

Եթե Երևանի նախագիծն իրագործվի, ապա խորհրդանշական կամուրջը կստանա նաև հակառակ ուղղությունը․ Մաաստրիխտում պահվող սրբի հիշատակը կարժևորվի նաև Հայաստանում։

Սա կարևոր ուղերձ կարող է լինել ոչ միայն հայ և նիդերլանդացի ժողովուրդների, այլև եվրոպական մշակութային երկխոսության համար։ Պատմությունը երբեմն միավորում է ժողովուրդներին ոչ թե քաղաքական սահմաններով, այլ ընդհանուր հիշողությամբ, հավատքով, մշակույթով և փոխադարձ հարգանքով։

2027 թվականի մայիսի 13-ը դեռ առջևում է։ Մնում է հետևել նախաձեռնության իրականացման ընթացքին, Երևանի քաղաքային իշխանությունների որոշումներին և հուշարձանի վերջնական տեղադրության հաստատմանը։

«Նիդերլանդական Օրագիրը» շարունակելու է հետևել այս նախաձեռնությանը՝ ընթերցողներին ներկայացնելով Հայաստանի և Նիդերլանդների պատմական կապի նոր զարգացումները։

ՀԵՏԳՐՈՒԹՅՈՒՆ

Եթե Մաաստրիխտում Սուրբ Սերվատիոսի հիշատակի վերակենդանացման և պահպանման գործում մեծ դեր է ունեցել տեղի հայ համայնքը։ Նրա նախաձեռնությունների շնորհիվ հայազգի համարվող սրբի անունը ոչ միայն պահպանվել է, այլև դարձել է հայ-հոլանդական բարեկամության կենդանի խորհրդանիշ։  Ապա Եվրոպայի տարբեր քաղաքներում, որտեղ չկա ներկա գործող հայ համայնք, պատկերն այլ է:  Այն վայրերում, որտեղ այսօր հայկական համայնքներ չկան կամ դրանք փոքրաթիվ են, հայկական ծագում ունեցող պատմական անձանց ու սրբերի հիշատակն աստիճանաբար կարող է դուրս մնալ հանրային ուշադրությունից։

Քրիստոնեության տարածման վաղ շրջանում Հայաստանից բազմաթիվ հոգևորականներ և քարոզիչներ մեկնել են աշխարհի տարբեր երկրներ՝ տարածելու նոր հավատքը։ Դա պատահական չէր։ Հայաստանը 301 թվականին քրիստոնեությունը հռչակել էր պետական կրոն՝ դառնալով աշխարհում առաջին քրիստոնեությունը պետականորեն ընդունած երկիրը։

Այդ պատմական համատեքստում արժե ուշադրություն դարձնել նաև Իտալիայի Անկոնա քաղաքին։ Այստեղ է գտնվում Սուրբ Կիրակոսին (San Ciriaco) նվիրված նշանավոր տաճարը։ Ըստ ավանդության՝ Կիրակոսը ևս արևելքից եկած քրիստոնյա սուրբ է։ Նրա հնարավոր հայկական ծագման վարկածը հետաքրքիր ուսումնասիրության նյութ է։ Նրա անվան հայկական՝ Կիրակոս ձևի և արևմտյան Ciriaco անվան նմանությունը ևս հարցեր է առաջադրում։

«Նիդերլանդական Օրագիրը» 2026 թվականի մայիսին արդեն անդրադարձել է Անկոնայի այս պատմական կերպարին՝ ներկայացնելով քաղաքի սրբի հայկական հնարավոր արմատների հարցը։ Ցավոք, Անկոնայում այսօր հայկական համայնք գրեթե չկա, որը կարող էր հետևողականորեն զբաղվել այդ պատմական կապի ուսումնասիրությամբ և հանրահռչակմամբ։

Հայկական պատմական ներկայությունը Եվրոպայում, ցավոք միայն այնտեղ չէ, որտեղ այսօր հայ համայնք կա։ Մեր պատմությունը տարածվել է համայնքների ներկայիս սահմաններից շատ ավելի հեռու։ Հետևաբար այդ հետքերը բացահայտելը, ուսումնասիրելը և պահպանելը միայն տվյալ քաղաքի հայերի կամ տեղական կազմակերպությունների պարտականությունը չէ։

Մեր պատմական հիշողությունը չպետք է սահմանափակվի միայն այն վայրերով, որտեղ այսօր հայեր են ապրում։ Այն պետք է հասնի նաև այնտեղ, որտեղ ժամանակի ընթացքում հայի հետքը մարել է, բայց պատմության մեջ դեռ պահպանվել է։

Սա է այն աշխատանքը, որին կարող է և պետք է նպաստի հայկական մամուլը, պատմաբանների, եկեղեցական կառույցների ու սփյուռքի կազմակերպությունների համագործակցությամբ։

Ա.Կնիազյան
«Նիդերլանդական Օրագիր»

Մաստրիխտի Սուրբ Կարապետ եկեղեցու մի խումբ հայ անդամներ

Influence Without Interference: The Dutch Approach to Armenia’s Democratic Resilience

Interview with Marieke Monroy-Winter

(Ambassador of the Netherlands in Armeni)

By examining transparency, independent institutions and informed citizenship, Ambassador of the Netherlands in Armenia Marieke Monroy-Winter offers a nuanced perspective on foreign influence in Armenia.

Foreign influence is often framed as a threat to democracy. Yet Ambassador Marieke Monroy-Winter argues that influence is not inherently harmful. Diplomacy, international cooperation and economic partnerships all shape political and social outcomes. The critical question is whether this influence is transparent, accountable and respectful of institutional independence.

Reflecting on Armenia’s democratic development since the Velvet Revolution, Monroy acknowledged progress in human rights, equality and institutional reform. However, legislation alone cannot transform social attitudes. Areas, such as gender equality, protection against domestic violence and LGBTQI+ rights require sustained public awareness and professional training. Dutch-supported programmes therefore combine policy engagement with practical capacity-building for judges, prosecutors and law-enforcement officials.

Independent media, an impartial judiciary and an informed public remain essential democratic safeguards. The Netherlands supports selected Armenian media outlets without dictating their editorial content and requires its logo to be displayed. For Monroy, transparency helps distinguish legitimate cooperation from covert influence. Such support also addresses a persistent funding gap in Armenia’s media sector, where limited subscriptions and insufficient advertising revenue constrain independent journalism.

The European Union is another important partner, providing budget support, technical assistance and policy dialogue. Visa liberalisation remains a central issue in EU-Armenia relations, with requirements extending beyond biometric passports to broader standards, including equal rights. Visa-free travel could also give Armenians, particularly youth, greater opportunities to experience European societies first-hand.

Monroy also highlighted the risks surrounding legislation on the financing of political parties, NGOs and media. Transparency measures can strengthen accountability, but their application matters: poorly designed or selectively enforced rules can restrict civil society. Independent courts and investigative journalism are therefore indispensable.

Ultimately, democratic resilience depends on more than external assistance or institutional reform. Social media and artificial intelligence have made information manipulation a shared challenge across societies. Citizens must learn to verify sources, compare perspectives and question what they encounter online.

Monroy’s central message is that international cooperation can support democracy without replacing domestic ownership. Its legitimacy rests on transparency, institutional independence and citizens, equipped to think critically.

This article is produced by Peace Ojoma Idoko, Felisita Fideline Sinartio, Otabek Abdullaev, Adam Harutyunyan, Aleksandra Osina, participants in the Bright Future Foundation, as part of the European Union’s “Participate & Promote Democracy” Youth Participation project, in cooperation with Diplomat Magazine, Niderlandakan oragir, Embassy of the Netherlands in Armenia and young members of the Armenian partner organization Promising Youth.

Ազդեցություն՝ առանց միջամտության. Նիդերլանդների մոտեցումը Հայաստանի ժողովրդավարական դիմակայունությանը

Հարցազրույց Հայաստանում Նիդերլանդների դեսպան Մարիկե Մոնրոյ-Վինթերի հետ

Թափանցիկության, անկախ ինստիտուտների և տեղեկացված քաղաքացիության համատեքստում Հայաստանում Նիդերլանդների դեսպան Մարիկե Մոնրոյ-Վինթերը ներկայացնում է Հայաստանի վրա արտաքին ազդեցության առավել նրբակերտ ու բազմակողմանի դիտարկումը։

Արտաքին ազդեցությունը հաճախ ներկայացվում է որպես ժողովրդավարությանը սպառնացող վտանգ։ Սակայն Նիդերլանդների դեսպան Մարիկե Մոնրոյ-Վինթերի համոզմամբ՝ ազդեցությունն ինքնին պարտադիր չէ, որ վնասակար լինի։ Դիվանագիտությունը, միջազգային համագործակցությունն ու տնտեսական գործընկերությունը կարող են ազդեցություն ունենալ քաղաքական և հասարակական գործընթացների վրա։ Հիմնական հարցն այն է, թե արդյոք այդ ազդեցությունը թափանցիկ է, հաշվետու և հարգո՞ւմ է ինստիտուտների անկախությունը։

Անդրադառնալով Թավշյա հեղափոխությունից հետո Հայաստանի ժողովրդավարական զարգացմանը՝ Մոնրոյ-Վինթերը նշում է մարդու իրավունքների, հավասարության և ինստիտուցիոնալ բարեփոխումների ոլորտներում արձանագրված առաջընթացը։ Սակայն, նրա դիտարկմամբ, միայն օրենսդրական փոփոխությունները չեն կարող արմատապես փոխել հասարակական վերաբերմունքն ու մտածելակերպը։

Գենդերային հավասարության, ընտանեկան բռնությունից պաշտպանության և LGBTQI+ իրավունքների ոլորտներում անհրաժեշտ են շարունակական իրազեկում և մասնագիտական վերապատրաստում։ Այդ պատճառով Նիդերլանդների աջակցությամբ իրականացվող ծրագրերը քաղաքական երկխոսությունը համադրում են դատավորների, դատախազների և իրավապահ մարմինների ներկայացուցիչների գործնական կարողությունների զարգացման հետ։

Անկախ լրատվամիջոցները, անաչառ դատական համակարգը և իրազեկ հասարակությունը ժողովրդավարության կարևորագույն երաշխիքներից են։ Նիդերլանդներն աջակցում են Հայաստանի ընտրված լրատվամիջոցներին՝ չմիջամտելով նրանց խմբագրական քաղաքականությանը, սակայն պահանջում են, որ աջակցության մասին վկայող իրենց տարբերանշանը հրապարակվի։

Մոնրոյ-Վինթերի համար թափանցիկությունը հնարավորություն է տալիս տարբերակելու օրինական և բաց համագործակցությունը թաքնված ազդեցությունից։ Այդ աջակցությունը նաև արձագանքում է Հայաստանի մեդիա ոլորտում առկա ֆինանսավորման խնդրին, որտեղ բաժանորդագրությունների սահմանափակ թիվը և գովազդային եկամուտների անբավարարությունը դժվարացնում են անկախ լրագրության կայուն գործունեությունը։

Եվրամիությունը ևս Հայաստանի կարևոր գործընկերներից է՝ տրամադրելով բյուջետային աջակցություն, տեխնիկական օժանդակություն և քաղաքական երկխոսության հնարավորություններ։

ԵՄ-Հայաստան հարաբերություններում առանցքային հարցերից է նաև վիզաների ազատականացումը։ Դեսպանի խոսքով՝ դրա համար անհրաժեշտ պայմանները չեն սահմանափակվում միայն կենսաչափական անձնագրերի առկայությամբ և ներառում են ավելի լայն չափանիշներ, այդ թվում՝ հավասար իրավունքների ապահովումը։

Վիզային ազատականացումը կարող է նաև հայաստանցիներին, հատկապես երիտասարդներին, հնարավորություն տալ ավելի լայնորեն ճանաչելու եվրոպական հասարակությունները և սեփական փորձով ծանոթանալու դրանց կենսակերպին ու արժեքներին։

Մոնրոյ-Վինթերը անդրադարձել է նաև քաղաքական կուսակցությունների, հասարակական կազմակերպությունների և լրատվամիջոցների ֆինանսավորման վերաբերյալ օրենսդրության հետ կապված ռիսկերին։

Թափանցիկությանն ուղղված միջոցները կարող են ամրապնդել հաշվետվողականությունը, սակայն վճռորոշ նշանակություն ունի դրանց կիրառման ձևը։ Վատ մշակված կամ ընտրովի կիրառվող կանոնները կարող են սահմանափակել քաղաքացիական հասարակության գործունեությունը։ Հետևաբար, անկախ դատարաններն ու հետաքննող լրագրությունը ժողովրդավարական վերահսկողության անփոխարինելի բաղադրիչներ են։

Ի վերջո, ժողովրդավարական դիմակայունությունը կախված չէ միայն արտաքին աջակցությունից կամ ինստիտուցիոնալ բարեփոխումներից։ Սոցիալական մեդիան և արհեստական բանականությունը տեղեկատվության մանիպուլյացիան դարձրել են տարբեր հասարակությունների համար ընդհանուր մարտահրավեր։

Քաղաքացիները պետք է կարողանան ստուգել տեղեկատվության աղբյուրները, համադրել տարբեր տեսակետներ և քննադատաբար վերաբերվել համացանցում իրենց հանդիպող տեղեկություններին։

Մոնրոյ-Վինթերի հիմնական ուղերձն այն է, որ միջազգային համագործակցությունը կարող է աջակցել ժողովրդավարությանը՝ չփոխարինելով ներքին նախաձեռնությանը և ազգային պատասխանատվությանը։ Այդ համագործակցության լեգիտիմությունը հիմնված է թափանցիկության, ինստիտուցիոնալ անկախության և քննադատաբար մտածելու կարողություն ունեցող քաղաքացիների վրա։

Հոդվածի հեղինակներ՝ Փիս Օջոմա Իդոկո, Ֆելիսիտա Ֆիդելին Սինարտիո, Օտաբեկ Աբդուլլաև, Ադամ Հարությունյան, Ալեքսանդրա Օսինա։

Հոդվածը պատրաստվել է Bright Future Foundation-ի՝ Եվրամիության «Participate & Promote Democracy» երիտասարդական մասնակցության ծրագրի շրջանակում՝ Diplomat Magazine-ի, «Նիդերլանդական Օրագրի», Հայաստանում Նիդերլանդների դեսպանության և Հայաստանի գործընկեր «Promising Youth» կազմակերպության երիտասարդ անդամների համագործակցությամբ։

From Awareness to Action: How Local Governments Can Inspire Youth Participation Interview with Jan Hamming, Mayor of Zaanstad

In an interview, Jan Hamming, Mayor of Zaanstad

Local elections may receive less attention than national campaigns, yet their impact is felt in the places where people live every day. Decisions made by municipalities influence housing, education, public safety, climate policy, and community services. Despite this direct connection, young people often remain underrepresented at the ballot box. The challenge for local governments is clear: how can they transform awareness into meaningful democratic participation?
In an interview, Jan Hamming, Mayor of Zaanstad, shared his perspective on strengthening youth engagement in local democracy. According to Hamming, civic participation should not begin when young people turn 18. Building democratic awareness starts much earlier through education, dialogue, and opportunities for young citizens to experience how local politics works.
One example of Zaanstad’s approach is the introduction of a Child Mayor, a role that gives young people a direct voice in municipal affairs and demonstrates that participation is possible at every age. Hamming also regularly visits schools, organises youth conferences, and invites young people to engage with the municipality. These encounters allow politicians to better understand the concerns of younger generations, while showing young citizens that local government is accessible.
Digital communication is another important part of modern political engagement. Hamming emphasises that municipalities must meet young people where they are, including online spaces. From being one of the first Dutch politicians to launch a website more than two decades ago to using platforms, such as Facebook and X (formerly Twitter) today, he highlights the importance of adapting communication methods to changing times.
However, youth participation is not only about outreach. It is also about showing young people why local elections matter. Hamming notes that today’s younger voters are often motivated by specific issues rather than traditional political loyalties. Topics, such as climate change, sustainability and housing directly affect their futures, yet many remain unaware of the influence municipalities have in these areas.
The key lesson from Zaanstad is that engaging young people requires more than encouraging them to vote. It requires trust, visibility, and genuine opportunities to participate. When young citizens understand that local democracy shapes their everyday lives, elections become more than a civic responsibility - they become a powerful tool for creating change in their own communities.

Article authors: Aleksandra Osina, Lauren van Laarhoven-Hargreaves, Felisita Sinartio, Faneeze Jaswal, Longrui Deng, Peace Ojoma Idoko, Ayat Alkhdour.

The article was prepared as part of the “Participate & Promote Democracy” Youth Participation Project of the Bright Future Foundation, with the support of the European Union, in cooperation with Niderlandakan Oragir, Diplomat Magazine, the Embassy of the Netherlands, and young members of the Armenian partner organisation Promising Youth.

Իրազեկումից՝ գործողության. ինչպես կարող են տեղական իշխանությունները խթանել երիտասարդների մասնակցությունը

Զրույց Զաանսթադի քաղաքապետ Յան Համինգի հետ

Տեղական ընտրությունները հաճախ ավելի քիչ ուշադրություն են ստանում, քան համապետական ընտրությունները, սակայն դրանց ազդեցությունն անմիջականորեն զգացվում է մարդկանց առօրյա կյանքում։ Քաղաքապետարանների ընդունած որոշումները վերաբերում են բնակարանային քաղաքականությանը, կրթությանը, հանրային անվտանգությանը, կլիմայական քաղաքականությանը և համայնքային ծառայություններին։

Չնայած այդ անմիջական կապին՝ երիտասարդները հաճախ թերի են ներկայացված ընտրողների շրջանում։ Ուստի տեղական իշխանությունների առջև կանգնած կարևոր հարցերից մեկն է՝ ինչպե՞ս երիտասարդների իրազեկումը վերածել իրական ժողովրդավարական մասնակցության։

Այս հարցի շուրջ զրույցում Զաանսթադի քաղաքապետ Յան Համինգը ներկայացնում է իր տեսակետը՝ տեղական ժողովրդավարության մեջ երիտասարդների ներգրավվածությունն ամրապնդելու վերաբերյալ։

Համինգի համոզմամբ՝ քաղաքացիական մասնակցությունը չպետք է սկսվի այն ժամանակ, երբ երիտասարդը դառնում է 18 տարեկան։ Ժողովրդավարական գիտակցության ձևավորումը պետք է սկսվի շատ ավելի վաղ՝ կրթության, երկխոսության և երիտասարդներին տեղական քաղաքականության գործելակերպին ծանոթանալու իրական հնարավորություններ ընձեռելու միջոցով։

Զաանսթադի այս մոտեցման օրինակներից է «Երեխա քաղաքապետի» (Child Mayor) պաշտոնի ներդրումը։ Այն երիտասարդներին հնարավորություն է տալիս անմիջականորեն մասնակցելու քաղաքային կյանքին և ցույց է տալիս, որ հասարակական ու ժողովրդավարական մասնակցությունը հնարավոր է ցանկացած տարիքում։

Համինգը նաև պարբերաբար այցելում է դպրոցներ, կազմակերպում երիտասարդական համաժողովներ և երիտասարդներին հրավիրում քաղաքապետարանի գործունեությանը ծանոթանալու ու մասնակցելու։ Այդ հանդիպումները միաժամանակ հնարավորություն են տալիս քաղաքական գործիչներին ավելի լավ հասկանալու երիտասարդ սերնդի մտահոգությունները և երիտասարդներին ցույց են տալիս, որ տեղական իշխանությունն իրենց համար հասանելի կառույց է։

Ժամանակակից քաղաքական մասնակցության կարևոր բաղադրիչ է նաև թվային հաղորդակցությունը։ Համինգը շեշտում է, որ քաղաքապետարաններն ու քաղաքական գործիչները պետք է երիտասարդների հետ հաղորդակցվեն նաև այն թվային միջավայրերում, որտեղ նրանք առավել ակտիվ են։

Նա հիշեցնում է, որ ավելի քան երկու տասնամյակ առաջ Նիդերլանդների առաջին քաղաքական գործիչներից էր, որը սեփական կայք ստեղծեց, իսկ այսօր օգտագործում է նաև Facebook-ը և X-ը (նախկինում՝ Twitter)։ Նրա համոզմամբ՝ քաղաքական հաղորդակցության ձևերը պետք է համապատասխանեն ժամանակի փոփոխություններին։

Սակայն երիտասարդների մասնակցությունը միայն նրանց հետ կապ հաստատելով չի սահմանափակվում։ Կարևոր է նաև բացատրել, թե ինչու են տեղական ընտրությունները կարևոր իրենց կյանքի և ապագայի համար։

Համինգի դիտարկմամբ՝ երիտասարդ ընտրողներն այսօր հաճախ առաջնորդվում են ոչ թե ավանդական քաղաքական հավատարմությամբ, այլ կոնկրետ խնդիրներով։ Կլիմայի փոփոխությունը, կայուն զարգացումը և բնակարանային խնդիրը անմիջականորեն առնչվում են նրանց ապագային։ Միևնույն ժամանակ, շատ երիտասարդներ դեռևս չեն գիտակցում, թե որքան մեծ ազդեցություն կարող են ունենալ այդ հարցերի վրա հենց տեղական իշխանությունները։

Զաանսթադի փորձից բխող հիմնական ուղերձը պարզ է․ երիտասարդներին ներգրավելու համար միայն ընտրություններին մասնակցելու կոչը բավարար չէ։ Անհրաժեշտ են վստահություն, տեսանելիություն և իրական մասնակցության հնարավորություններ։

Երբ երիտասարդները հասկանում են, որ տեղական ժողովրդավարությունն անմիջականորեն ձևավորում է իրենց առօրյան, ընտրությունները դադարում են լինել պարզապես քաղաքացիական պարտականություն և վերածվում են սեփական համայնքում փոփոխություններ իրականացնելու արդյունավետ գործիքի։

Հոդվածի հեղինակներ՝ Ալեքսանդրա Օսինա, Լորեն վան Լաարհովեն-Հարգրիվս, Ֆելիսիտա Սինարտիո, Ֆանիզե Ջասվալ, Լոնգրուի Դենգ, Փիս Օջոմա Իդոկո, Այաթ Ալխդուր։

Հոդվածը պատրաստվել է Bright Future Foundation-ի «Participate & Promote Democracy» երիտասարդական մասնակցության նախագծի շրջանակում՝ Եվրամիության աջակցությամբ, «Նիդերլանդական Օրագրի», Diplomat Magazine-ի, Նիդերլանդների դեսպանության և Հայաստանի գործընկեր Promising Youth կազմակերպության երիտասարդ անդամների համագործակցությամբ։

Նախագծի կայք՝ https://www.brightfuturenl.com/ppd
Bright Future Foundation՝ Instagram, LinkedIn, Facebook

Simonyan–Zakharova: A Poetic Exchange of Fire

 RU/ENG

The decision to suspend Armenia’s voting rights within the CSTO has triggered a sharp political reaction and a public exchange of accusations.

12.11.2026 / The Netherlands Diary /

On November 11, a decision was adopted at the meeting of the Collective Security Council of the CSTO in Moscow to temporarily suspend Armenia’s voting rights within the organization, as well as its ability to nominate its own candidates for quota-based positions. The decision was reportedly based on Armenia’s failure to pay membership fees and its prolonged non-participation in the organization’s activities. Armenia, however, remains a member of the CSTO.

On November 12, Armenian Security Council Secretary Armen Simonyan responded to the decision in a Facebook post, publishing the following three-line poem in Russian:

“They deprived us of our voice there,
where everyone was loudly silent,
when they were killing us together.”

The reference was clear: Simonyan contrasted the CSTO’s current decision with the period when Armenia was subjected to military aggression and, in Yerevan’s assessment, the organization failed to fulfill its allied obligations.

Maria Zakharova, the official spokesperson of the Russian Foreign Ministry, was quick to respond. With sarcasm, she suggested replacing the final line of the poem with the phrase: “Simonyan made up the story.”

Simonyan responded with another post, this time with even sharper irony. He noted that the response to the poem had come very quickly, whereas such speed was absent when Armenia was under fire.

At the end of his post, he also used the metaphor of a “mirror,” implying that he was merely returning his interlocutor’s own reflection. He concluded with the words: “With love — Armen Simonyan.”

Thus, the dispute over the suspension of Armenia’s voting rights in the CSTO has gone beyond official statements and turned into a public political exchange marked by sarcasm.

A reminder for our readers: At the heart of this tension are the events of 2021–2022, when Azerbaijan carried out military incursions into Armenia’s sovereign territory. For an extended period, Yerevan appealed to the CSTO, demanding that the collective defence mechanism provided for under Article 4 of the treaty be activated.

However, according to the Armenian side, the organization failed to fulfill its obligations: it did not provide military assistance and avoided giving a clear political assessment of the aggression. Instead of providing actual assistance, the CSTO limited itself to sending a monitoring mission to assess the situation.

---

📌 A reminder to our readers

To stay up to date with our interesting and important stories, follow The Netherlands Diary.

📰 News, analysis, culture and interesting stories — all on one platform.

Симонян — Захарова: поэтическая перестрелка

Решение лишить Армению права голоса в ОДКБ стало причиной острой политической реакции и публичной полемики.

12.11.2026 / Нидерландский дневник /

11 ноября на заседании Совета коллективной безопасности ОДКБ в Москве было принято решение временно лишить Армению права голоса в рамках организации, а также возможности выдвигать собственных кандидатов на квотные должности. В качестве оснований были названы неуплата членских взносов и длительное неучастие в работе организации. При этом Армения продолжает оставаться членом ОДКБ.

12 ноября секретарь Совета безопасности Армении Аллен Симонян отреагировал на это решение публикацией в Facebook, разместив на русском языке трёхстишие:

«Лишили голоса нас там,
где очень громко все молчали,
когда нас дружно убивали».

Намёк был очевиден: Симонян противопоставил сегодняшнее решение ОДКБ тем временам, когда Армения подвергалась военной агрессии, а организация, по оценке Еревана, не выполняла своих союзнических обязательств.

Официальный представитель МИД России Мария Захарова не замедлила с ответом. С иронией она предложила заменить последнюю строку стихотворения на фразу: «Придумал байку Симонян».

Симонян в свою очередь ответил новым постом, на этот раз с ещё более острым сарказмом. Он отметил, что ответ на стихотворение последовал очень быстро, тогда как такой скорости не было, когда по Армении стреляли.

В завершение публикации он использовал также метафору «зеркала», намекнув, что всего лишь возвращает собеседнику его собственное отражение. В конце добавил: «С любовью — Аллен Симонян».

Таким образом, спор вокруг приостановления права голоса Армении в ОДКБ вышел за рамки официальных заявлений и превратился в публичный, насыщенный сарказмом политический диалог.

Напомним читателям. В основе этой напряжённости лежат события 2021–2022 годов, когда Азербайджан осуществил военные вторжения на суверенную территорию Армении. Ереван в течение длительного времени обращался в ОДКБ с требованием задействовать предусмотренный статьёй 4 Договора механизм коллективной защиты.

Однако организация не выполнила, по оценке армянской стороны, свои обязательства: она не оказала военной поддержки и воздержалась от чёткой политической оценки агрессии. Вместо реальной помощи ОДКБ ограничилась направлением наблюдательной миссии для изучения ситуации.

---

📌 Напоминаем нашим читателям

Чтобы всегда быть в курсе наших интересных и важных материалов, подписывайтесь на «Нидерландский дневник».

📰 Новости, аналитика, культура и интересные истории — на одной площадке.

Սիմոնյան–Զախարովա՝ բանաստեղծական փոխհրաձգություն

 ՀԱՊԿ-ում Հայաստանին ձայնի իրավունքից զրկելու որոշումը քաղաքական սուր արձագանքի և հրապարակային բանավեճի պատճառ է դարձել։

12.11.2026/Նիդ.օրագիր/

Նոյեմբերի 11-ին Մոսկվայում կայացած ՀԱՊԿ Հավաքական անվտանգության խորհրդի նիստում որոշում է ընդունվել ժամանակավորապես զրկել Հայաստանին կազմակերպության շրջանակում ձայնի իրավունքից, ինչպես նաև քվոտային պաշտոններում սեփական թեկնածուներ առաջադրելու հնարավորությունից։ Որոշման հիմքում անդամավճարների չվճարումն ու կազմակերպության աշխատանքներին երկարատև չմասնակցելն են։ Հայաստանը, սակայն, շարունակում է մնալ ՀԱՊԿ անդամ։

Նոյեմբերի 12-ին Հայաստանի անվտանգության խորհրդի քարտուղար Ալեն Սիմոնյանը ֆեյսբուքյան գրառմամբ արձագանքել է որոշմանը՝ ռուսերենով հրապարակելով եռատող.

«Лишили голоса нас там,
где очень громко все молчали,
когда нас дружно убивали»։

(Մեզ ձայնից զրկեցին այնտեղ, որտեղ շատ բարձր լռում էին, երբ մեզ միահամուռ սպանում էին։)

Ակնարկը հստակ էր․ Սիմոնյանը ՀԱՊԿ-ի այսօրվա որոշումը հակադրում է այն ժամանակներին, երբ Հայաստանը ռազմական ագրեսիայի էր ենթարկվում, իսկ կազմակերպությունը, Երևանի գնահատմամբ, չէր կատարում իր դաշնակցային պարտավորությունները։

Ռուսաստանի ԱԳՆ պաշտոնական ներկայացուցիչ Մարիա Զախարովան չուշացրեց պատասխանը։ Նա հեգնանքով առաջարկեց եռատողի վերջին տողը փոխարինել «Придумал байку Симонян» («Սիմոնյանը հորինել է պատմությունը») արտահայտությամբ։

Սիմոնյանն էլ արձագանքեց նոր գրառմամբ՝ այս անգամ ավելի սուր հեգնանքով։ Նա նկատեց, որ բանաստեղծությանը պատասխանը շատ արագ էր, մինչդեռ այդպիսի արագություն չկար, երբ Հայաստանի վրա կրակում էին։

Գրառման ավարտին նա օգտագործեց նաև «հայելու» փոխաբերությունը՝ ակնարկելով, որ պարզապես դիմացինին վերադարձնում է նրա իսկ արտացոլանքը։ Իսկ վերջում ավելացրեց՝ «Սիրով՝ Ալեն Սիմոնյան»։

Այսպիսով, ՀԱՊԿ-ում Հայաստանի ձայնի իրավունքի կասեցման շուրջ վեճը դուրս է եկել պաշտոնական հայտարարությունների շրջանակից՝ վերածվելով հրապարակային, սարկազմով համեմված քաղաքական երկխոսության։ 

Հիշեցնենք ընթերցողին։ Այս լարվածության հիմքում 2021–2022 թվականների ադրբեջանական ներխուժումն է Հայաստանի ինքնիշխան տարածք։ Երևանը  երկարատև ժամանակ խնդրում էր  ՀԱՊԿ-ին՝ պահանջելով գործարկել պայմանագրի 4-րդ հոդվածով նախատեսված հավաքական պաշտպանության մեխանիզմները։ Սակայն կառույցը չկատարեց իր պարտականությունը՝ հրաժարվելով ռազմական աջակցություն ցուցաբերել և խուսափելով ագրեսիային հստակ քաղաքական գնահատական տալուց։ Իրական օգնության փոխարեն ՀԱՊԿ-ը սահմանափակվեց միայն իրավիճակն ուսումնասիրող դիտորդական առաքելություն ուղարկելով։

Նկար` Ա.Բ.-ի

------------------

📌 Հիշեցում մեր ընթերցողներին

Մեր հետաքրքիր ու կարևոր նյութերին մշտապես հետևելու համար՝ բաժանորդագրվեք «Նիդերլանդական Օրագրին»։

📰 Նորություններ, վերլուծություններ, մշակույթ,  և հետաքրքիր պատմություններ՝ մեկ հարթակում։

Արփա Ստեփանյանը նշանակվել է Լոս Անջելեսի շրջանի Գերագույն դատարանի դատավոր

 12.11.2026/Նիդ.օրագիր

ԱՄՆ Կալիֆոռնիա նահանգի նահանգապետ Գևին Նյուսոմը Արփա Ստեփանյանին նշանակել է Լոս Անջելեսի շրջանի Գերագույն դատարանի (Los Angeles County Superior Court) դատավոր։ Նշանակման մասին հայտարարվել է 2026 թվականի նոյեմբերի 4-ին։ Ստեփանյանը զբաղեցնելու է դատավոր Մորիս Լեյթերի (Maurice Leiter) թոշակի անցնելու հետևանքով առաջացած թափուր պաշտոնը։

Արփա Ստեփանյանը ավելի քան երկու տասնամյակ իրավաբանական գործունեության փորձ ունեցող փաստաբան է։ 2015 թվականից նա Weiss and Stepanian LLP ընկերության գործընկեր է՝ մասնագիտանալով քրեական պաշտպանության և անձանց սահմանադրական իրավունքների պաշտպանության ոլորտում։ Իր մասնագիտական գործունեության ընթացքում Ստեփանյանը վարել է հազարավոր քրեական գործեր՝ նախնական լսումներից ու դատավարություններից մինչև երդվյալ ատենակալների դատարաններ։

Մինչև մասնավոր փաստաբանական գործունեության անցնելը նա աշխատել է Ռիվերսայդի շրջանի հանրային պաշտպանի գրասենյակում՝ որպես Deputy Public Defender, իսկ ավելի վաղ՝ Inland Counties Legal Services-ում՝ որպես փաստաբան։ Նա պաշտպանել է նաև այն մարդկանց շահերը, որոնք ֆինանսական կամ այլ հանգամանքների պատճառով դժվարություններ են ունեցել իրավական օգնություն ստանալու հարցում։

Ստեփանյանի մասնագիտական գործունեությունը արժանացել է մի շարք գնահատականների։ Նա ընդգրկվել է Southern California Super Lawyers Rising Star ցանկում, ճանաչվել է Գլենդեյլ քաղաքի լավագույն փաստաբան՝ Glendale News-Press-ի ընթերցողների քվեարկությամբ, ինչպես նաև արժանացել է County Public Defender’s Office-ի «Տարվա զանցանքի գործերով փաստաբան» կոչմանը։

Նրա նշանակումը առանձնահատուկ նշանակություն ունի նաև հայ-ամերիկյան իրավական համայնքի համար։ Հայ փաստաբանների ամերիկյան միությունը (Armenian Bar Association) պաշտոնապես շնորհավորել է Ստեփանյանին՝ ընդգծելով հայերի ներկայացվածության ընդլայնման կարևորությունը Կալիֆոռնիայի դատական համակարգում։ Միությունը նշում է, որ իր երկարամյա գործունեության ուղղություններից մեկը հայկական համայնքից ավելի շատ մասնագետների ներգրավումն է դատական համակարգում և իրավական ոլորտում։

Նոր պաշտոնում Արփա Ստեփանյանը շարունակելու է նաև կապը հայկական իրավական համայնքի հետ։ Իր նշանակման առիթով նա հայտնել է, որ պատրաստ է ներգրավված մնալ հայ իրավաբանների համայնքի կյանքում և աջակցել նոր սերնդի մասնագետներին։

Լոս Անջելեսի շրջանի Գերագույն դատարանի դատավորի պաշտոնում Արփա Ստեփանյանի նշանակումը ևս մեկ կարևոր ձեռքբերում է ԱՄՆ-ում հայկական մասնագիտական համայնքի համար՝ ընդգծելով հայ-ամերիկացիների ներկայությունն ու դերակատարումը Կալիֆոռնիայի հանրային և իրավական համակարգում։

Հայաստանի անկախության 35-ամյակը՝ Եվրախորհրդարանում

 Հայաստանի անկախության 35-ամյակին նվիրված ընդունելություն է անցկացվել Եվրախորհրդարանում՝ ԵՄ-ում Հայաստանի ներկայացուցչության և Հայաստանի հարցերով մշտական զեկուցող, Եվրախորհրդարանի պատգամավոր Միրիամ Լեքսմանի գրասենյակի համատեղ նախաձեռնությամբ։

Նոյեմբերի 10-ին կայացած միջոցառումն առանձնահատուկ էր նրանով, որ նման ընդունելություն Եվրախորհրդարանում Հայաստանի անկախության տարեդարձի առիթով անցկացվել է առաջին անգամ։

Միջոցառումը բացեց Եվրախորհրդարանի պատգամավոր Միրիամ Լեքսմանը՝ ընդգծելով Հայաստանի և Եվրոպական միության միջև խորացող գործընկերության նշանակությունը և Եվրախորհրդարանի կողմից Հայաստանի նկատմամբ աճող հետաքրքրությունը։ Նրա խոսքով՝ վերջին տարիներին Հայաստանի աջակցությունը դարձել է Եվրախորհրդարանի օրակարգի առաջնահերթություններից մեկը։

ԵՄ-ում ՀՀ դեսպան Տիգրան Բալայանն իր հերթին շնորհակալություն հայտնեց եվրոպացի պատգամավորներին՝ Հայաստանին ցուցաբերվող հետևողական աջակցության և Հայաստանի առջև ծառացած բարդ խնդիրներին անդրադառնալու համար։

Դեսպանը կարևորեց Հայաստան–ԵՄ հարաբերությունների հագեցած օրակարգը, բարձրաստիճան փոխայցելությունները և ժողովրդավարական արժեքների պաշտպանության ուղղությամբ համագործակցությունը։

Անդրադառնալով վերջին շրջանի արդյունքներին՝ Տիգրան Բալայանը առանձնացրեց Եվրախորհրդարանի պատգամավորների գրասենյակների աշխատանքը, որի արդյունքում, նրա գնահատմամբ, ընդունվում են Հայաստանի համար գործնական նշանակություն ունեցող որոշումներ։ Որպես օրինակ նա նշեց Եվրամիության կողմից Հայաստանի համար վերջերս ընդունված՝ ինքնավար առևտրային արտոնությունների տրամադրման որոշումը։

Ելույթի ընթացքում դեսպանը ներկայացրեց նաև Հայաստանի արտաքին քաղաքականության հիմնական առաջնահերթությունները՝ առանձնահատուկ ընդգծելով Եվրամիության դերակատարությունը ինստիտուցիոնալ բարեփոխումների, ոլորտային համագործակցության խորացման և տարածաշրջանում կայուն խաղաղության հաստատման գործընթացներում։

Ընդունելությանը մասնակցել են Եվրախորհրդարանի տարբեր քաղաքական խմբակցություններ ներկայացնող պատգամավորներ։ Ըստ ՀՀ ներկայացուցչության՝ նրանց մասնակցությունը միջոցառմանը ստեղծել է անմիջական և ջերմ մթնոլորտ՝ ընդգծելով Հայաստանի նկատմամբ եվրոպական խորհրդարանի տարբեր քաղաքական ուժերի հետաքրքրվածությունը։

Նյութը՝ ՀՀ դեսպանության/ԵՄ-ում ՀՀ ներկայացուցչության հաղորդագրության հիման վրա։
Լուսանկարները՝ Հայկ Հովհաննիսյան։

Նոյեմբերյան լուրերից.2026թ.

 Schilder Kostia oգտատերը լոգոյի իր տարբերակն է առաջարկել։ Գնահատեք, որը՞

Վերջապես լույս է տեսել «ՕՐԵՐ» եվրոպական ամսագրի բացառիկ համարը՝  նվիրված Շվեդիայի հայ համայնքին

116 էջ՝ Շվեդահայության անցյալի, ներկայի ու ապագայի մասին։

Պրահայում հրատարակվող «ՕՐԵՐ»-ի այս հատուկ համարը  շվեդահայության մասին հավաքված ու պահպանված մի ամբողջ պատմություն է, որը պետք է լինի յուրաքանչյուրի տանը, ընտանիքում և համայնքային կենտրոնում։

Սա Հակոբ ԱՍԱՏՐՅԱՆԻ ( Hakob Asatryan)  եվրոպական 29-րդ երկրի հայության մասին պատմությունն է, հիշում եք, նախորդը նիդերլանդահայերի մասին էր: Ի դեպ այդ, ինչպես նաև Եվրոպական  մյուս երկրներում բնակվող հայության մասին նվիրված համարները կարող եք դեռ ձեռք բերել: Սակայն գանք նոր լույս տեսած համարին:

📖 70 շվեդահայեր պատմում են իրենց մասին՝ համայնքային կյանքից, մասնագիտական հաջողություններից, ստեղծագործական աշխատանքից և օտար երկրում հայ ինքնությունը պահպանելու ու զարգացնելու իրենց ճանապարհից։

Դուք կիմանաք նաև այն պատմությունները, որոնք գուցե մինչ այսօր շատերին հայտնի չեն․

🔹 ինչպես է Շվեդիան ճանաչել Հայոց ցեղասպանությունը,
🔹 ովքեր են եղել շվեդական օպերայի և բալետի բեմերի հայազգի գլխավոր արտիստները,
🔹 ինչպես են հայերը իրենց հետքը թողել շվեդական մշակույթի ու մասնագիտական տարբեր ոլորտներում,
🔹 ովքեր են այսօր շարունակում ստեղծել, աշխատել, պայքարել ու զարգացնել շվեդահայ համայնքը։

Սա անցյալի մասին միայն պատմություն չէ։ Սա այն մարդկանց մասին է, ովքեր այսօր շարունակում են այդ պատմությունը։

Եվ գուցե ամենակարևորն այն է, որ այս 116 էջերի միջոցով շվեդահայությունը կարող է տեսնել ինքն իրեն՝ իր ամբողջ բազմազանությամբ, ձեռքբերումներով, խնդիրներով և ապագայի հնարավորություններով։

Մեզանից յուրաքանչյուրը գիտի՝ հայերն աներևակայելի հզոր ու ստեղծարար ժողովուրդ են, երբ մեզ չեն խանգարում։ Իսկ երբ ինքներս էլ չենք խանգարում մեզ, տաղանդը, աշխատասիրությունը, ճշմարտությունն ու արդարությունը իրենց ճանապարհն են գտնում։

Այս համարը հենց այդ ուժի մասին է։

 Շվեդահայեր, ձեռք բերեք այս համարը։

Պահեք ձեր տանը։ Նվիրեք ծնողներին, երեխաներին, ընկերներին։ Տվեք ձեր համայնքային կենտրոններին, գրադարաններին ու կազմակերպություններին։

Որովհետև այն, ինչ այսօր գրվում ու հավաքվում է մեր մասին, վաղը դառնում է մեր պատմությունը։

📚 Ձեր պատմությունը պետք է ձեզ հետ լինի։

Ինչպե՞ս ձեռք բերել
«ՕՐԵՐ» ամսագրի այս հատուկ համարը կարող եք պատվիրել՝ գրելով
 hakob@orer.cz
Մեկ համարի արժեքը՝ 10 եվրո
 Փոստային ծախսով՝ 16 եվրո
Համայնքային կառույցները կարող են պատվիրել 10-ից ավելի համարներ․ այդ դեպքում մեկ համարի արժեքը՝ 13 եվրո։
Կարելի է նաև բաժանորդագրվել «ՕՐԵՐ»-ին․ տարեկան բաժանորդագրությամբ ստացվում է չորս միացյալ համար՝ 60 եվրոյով։
Նախագիծն իրականացվել է Գալուստ Կիւլպէնկեան հաստատության աջակցությամբ։
 Շվեդահայության պատմությունը արդեն գրքի պես մեկ ամբողջական համարում է։
Մի թողեք, որ ձեր պատմությունը մնա ուրիշների գրադարակներում։ Այն պետք է լինի ձեր տանը։
Ձեր փոխանցումները կարող եք կատարել հետեւյալ բանկային հասցեով՝

 ORER Armenian European Magazine ՕՐԵՐԻՆ կարող եք բաժանորդագրվել` €50
ICKVE  , Account number 1002511474 / 2700
IBAN-   CZ 38 2700 0000 0010 0251 1474
SWIFT CODE – BACXCZPP
Uni Credit Bank Czech Republic a.s.

 Աշխարհի չեմպիոն՝ Կարեն Ասլանյանը հաղթեց ադրբեջանցի մրցակցին

27.10.2026/Նիդ.օրագիր

Հայ ըմբիշի փայլուն հաղթանակը․ աշխարհի չեմպիոնի տիտղոսը՝ Հայաստանին

Հայկական սպորտի համար հպարտության ու ցնծության հերթական առիթը։ 

Հայաստանի ըմբշամարտի հավաքականի ներկայացուցիչ Կարեն Ասլանյանը դարձել է աշխարհի չեմպիոն՝ հունահռոմեական ոճի ըմբշամարտի եզրափակչում հաղթելով Ադրբեջանի ներկայացուցիչ Նիհաթ Մամեդլիին։

63 կգ քաշային կարգում կայացած վճռորոշ գոտեմարտում հայ մարզիկը հաղթել է 8։4 հաշվով՝ արժանանալով աշխարհի առաջնության ոսկե մեդալին։

Այս հաղթանակը պարզապես մեդալ չէ։ Այն տարիների աշխատանքի, համառության, մարզական կամքի և վճռականության արդյունք է։ Գորգի վրա Կարենը ցույց տվեց իր պատրաստվածությունն ու պայքարելու կարողությունը՝ հայկական սպորտի պատմության մեջ գրանցելով ևս մեկ նշանակալի հաջողություն։

Աշխարհի չեմպիոնի տիտղոսը նոր փայլ է հաղորդում Հայաստանի ըմբշամարտի ավանդույթներին և ուրախություն պարգևում հայ մարզասերներին՝ Հայաստանում և Սփյուռքում։

Կարեն Ասլանյանը՝ աշխարհի չեմպիոն։ Հայաստանի օրհներգը, եռագույնը և հայ ժողովրդի հպարտությունը՝ հաղթանակի կողքին։

Շնորհավորում ենք Կարեն Ասլանյանին, նրա մարզիչներին, հավաքականին և բոլոր նրանց, ովքեր իրենց ներդրումն են ունեցել այս հաջողության մեջ։

Կեցցե՛ս, Կարե՛ն։ Քո հաղթանակը մեր բոլորի ուրախությունն է։ 

Նիդերլանդական Օրագիր
Լուսանկարը՝ Կարեն Ասլանյան / Հայաստանի ըմբշամարտի հավաքական։ 

Սուրբ Միքայել Հրեշտակապետն է (Archangel Michael)՝ Հռոմի հայտնի Կաստել Սանտ'Անջելոյի (Castel Sant'Angelo) գագաթին տեղադրված բրոնզե արձանը։

Ըստ ավանդության՝ 590 թվականին Հռոմում ժանտախտի համաճարակի ժամանակ Հռոմի պապ Գրիգոր Մեծը տեսիլք է ունեցել, որ հրեշտակապետ Միքայելը հայտնվել է ամրոցի վերևում՝ պատյանը դնելով սրին։ Դա մեկնաբանվել է որպես ժանտախտի ավարտի նշան։

Այսօր տեսանելի բրոնզե արձանը ստեղծել է ֆլամանդացի քանդակագործ Պետեր Անտոն ֆոն Վերշաֆելտը՝ 18-րդ դարում։ 

Այն խորհրդանշում է Հռոմի պաշտպանությունն ու հույսը։

4 /11/2026 Նիդ.օրագիր

Ալմելոյից՝ Բրյուսել․ հայ համայնքի ներկայացուցիչը՝ Եվրոպայի ընդլայնման գագաթնաժողովում

Ռուբին Հայկ Գելիչին մասնակցել է Euronews-ի EU Enlargement Summit 2026 միջազգային հանդիպմանը, որտեղ առիթ է ունեցել հանդիպելու և ողջունելու Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանին։

Նիդերլանդների Ալմելո քաղաքի հայ համայնքի ակտիվ անդամ Ռուբին Հայկ Գելիչին մասնակցել է Բրյուսելում կայացած Euronews-ի՝ Եվրամիության ընդլայնման հարցերին նվիրված 2026 թվականի գագաթնաժողովին (EU Enlargement Summit 2026)։

Միջոցառմանը մեկտեղվել էին եվրոպական և միջազգային տարբեր ներկայացուցիչներ՝ քննարկելու Եվրոպայի ապագան, եվրոպական համագործակցությունը և Եվրամիության ընդլայնման գործընթացը։

Ինչպես իր տպավորություններում նշում է Հայկ Գելիչին, գագաթնաժողովը հնարավորություն է տվել ավելի խորությամբ ծանոթանալու աշխարհաքաղաքական զարգացումներին, եվրոպական երկրների և նրանց գործընկերների միջև համագործակցության դերին ու նշանակությանը։

Նրա համար այս միջոցառումն ուներ նաև անձնական նշանակություն։ Հայկական ծագում ունենալով՝ Հայկը առանձնահատուկ հետաքրքրությամբ է հետևում Հայաստանի զարգացմանն ու Եվրոպայի հետ հարաբերություններին։

Գագաթնաժողովի հիշարժան պահերից մեկը նրա շփումն էր Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի հետ։ Հայկ Գելիչին հանդիպել և ողջունել է վարչապետին՝ այդ դրվագը գնահատելով որպես իր մասնակցության առանձնահատուկ պահ։

«Հայկական ծագումս հաշվի առնելով՝ Հայաստանի զարգացումն ու Եվրոպայի հետ հարաբերություններն ինձ համար նաև անձնական նշանակություն ունեն»,– իր գրառման մեջ ընդգծել է նա։

Ռուբին Հայկ Գելիչիի կարծիքով՝ կարևոր է պահպանել կապերը, փոխանակվել տեսակետներով և նպաստել երկրների ու մշակույթների միջև կառուցողական երկխոսությանը։

Նիդերլանդների հայ համայնքի ակտիվ անդամի այս մասնակցությունը ևս մեկ առիթ է ընդգծելու, որ հայրենիքով հետաքրքրվածությունը, Հայաստանի եվրոպական կապերի զարգացումը և միջազգային գործընթացներին հետևելը չեն սահմանափակվում աշխարհագրական սահմաններով։

Գելիչին շնորհակալություն է հայտնել Euronews-ին՝ այս կարևոր հանդիպումը կազմակերպելու համար։

«Նիդերլանդական Օրագիր»

Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանն ընդունել է սփյուռքի գործերի հանձնակատարներին, ովքեր Երևանում են գտնվում Համաշխարհային հայկական երրորդ գագաթնաժողովին մասնակցելու նպատակով:

Վարչապետ Փաշինյանը ողջունել է ներկաներին և նշել. «Մենք իրար հետ, ըստ էության, վերջին տարիներին նոր ինստիտուտ և նոր համակարգ ենք ներդնում, և ուզում եմ շնորհակալություն հայտնել ձեր ներգրավվածության համար: Մենք պետք է մեր համագործակցության առանցքում դնենք Հայաստանի Հանրապետության զարգացումը, Հայաստանի պետական ինստիտուտների, ընդհանուր առմամբ՝ պետականության, տնտեսության զարգացումը, և Հայաստանի Հանրապետությունը պետք է դառնա հայության կյանքի էպիկենտրոնը: Պիտի արձանագրեմ, որ ըստ էության, զուգահեռ այդ պրոցեսը տեղի է ունենում, որովհետև տեսնում ենք, որ Սփյուռքի ավելի ու ավելի շատ ներկայացուցիչներ ավելի ակտիվ ներգրավվածություն են ունենում Հայաստանում տնտեսության, կրթության զարգացման գործում, և այդ ոլորտում մենք ունենք հանրահայտ, նույնիսկ՝ աշխարհահռչակ նախագծեր: Բայց կարևոր է նաև, որ մենք մեր ուղերձը հասցնենք հայության բոլոր շերտերին, բոլոր քաղաքացիներին»: Վարչապետն ընդգծել է, որ այս գործում չափազանց կարևոր է Սփյուռքի գործերի հանձնակատարի ինստիտուտի դերակատարումը՝ Սփյուռքի գործերի գլխավոր հանձնակատարի ղեկավարության ներքո:

Նիկոլ Փաշինյանը խոսել է նաև նոր Սահմանադրության նախագծի մասին և ընդգծել, որ այնտեղ անդրադարձ կա Հայաստան-սփյուռք հարաբերություններին. «Ես ուզում եմ ևս մի նրբության վրա հրավիրել ձեր ուշադրությունը, որովհետև, գիտեք, ըստ ամենայնի, որ մենք նոր Սահմանադրության տեքստի վրա ենք աշխատում և նախագիծը, որը հետագա մշակումների կենթարկվի, նոյեմբեր ամսվա ընթացքում կհրապարակվի: Այնտեղ շատ կարևոր անդրադարձ ունենք Հայաստան-սփյուռք հարաբերություններին և այդ հարաբերությունների նպատակին: Իհարկե, այդ հարաբերությունները միաշերտ չեն, բայց մենք կարևոր համարեցինք, որպեսզի այդ թվում՝ նոր Սահմանադրության նախագծում հստակ ձևակերպվեն, թե որն է ի վերջո Հայաստան-սփյուռք հարաբերությունների վերջնանպատակը, որովհետև կարող են լինել ընթացիկ նպատակներ, բայց պետք է լինի նաև վերջնանպատակ: Եվ մենք եկել ենք այն եզրակացության, որ վերջնանպատակն, ի վերջո, հայրենադարձությունն է, որպեսզի մարդիկ իրենց կյանքի և կենսագործունեության կենտրոնը համարեն Հայաստանի Հանրապետությունը: Մեզ համար կարևոր է, որ հայության ներկայացուցիչներն իրենց նույնականացնեն Հայաստանի Հանրապետության հետ՝ որպես իրենց ինքնության շատ կարևոր և անբաժանելի մաս, որն իհարկե, կարտահայտվի նաև Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիությամբ և Հայաստանի Հանրապետությունում որոշակի գործունեություն ծավալելով»:

Հանդիպմանը քննարկվել են Հայաստան–սփյուռք հարաբերություններին վերաբերող հարցեր, այդ թվում՝ դիվանագիտական ներկայացուցչությունների հետ հանձնակատարների արդյունավետ փոխգործակցության խթանմանը, Հայաստան-սփյուռք համակարգային և արդյունավետ համագործակցության ընդլայնմանը վերաբերող հարցեր:

Հայաստանի Հանրապետության վարչապետի պաշտոնական կայք

Միասին ՀԿ/Miasin NGO համահայկական հասարակական կազմակերպության նախաձեռնությամբ Կամերային երաժշտության ազգային կենտրոնում կայացավ «Երաժշտական երկխոսություն․ Հայաստան-Իտալիա» խորագրով համերգը՝ նվիրված Մխիթար Սեբաստացու ծննդյան 350-ամյակին։

Միջոցառմանը ելույթ ունեցավ Իտալիայի Մարտելլագո քաղաքում գործող «G. Sinopoli» վոկալ անսամբլը՝ գեղարվեստական ղեկավար և խմբավար Զոյա Թուխմանովա-Կարապետյանի ղեկավարությամբ։ 

Ծրագրում ներկայացվեցին հայ-իտալական հոգևոր և դասական և  Մխիթար Մխիթար Սեբաստացու ստեղծագործություններից։

Համերգի ընթացքում ելույթ ունեցան նաև Ալեքսանդր Սպենդիարյանի անվան օպերայի և բալետի ազգային ակադեմիական թատրոնի մեներգիչներից Աշոտ Ղանթարջյանն ու Արծվիկ Դեմիրճյանը՝ դաշնակահար Ելենա Վարդազարյանի նվագակցությամբ, ինչպես նաև Ազատ Հովհաննիսյանը՝ Շահանե Աղաքարյանի նվագակցությամբ։

Համերգին ներկա էին Հայաստանում Իտալիայի արտակարգ և լիազոր դեսպան Ալեսանդրո Ֆերանտին, Հայաստանի Մխիթարյան կենտրոնի տնօրեն Հայր Եղիա վարդապետ Քիլաղբյանը, հյուրեր Հայաստանից և Սփյուռքից։

Ալեսանդրո Ֆերանտին իր խոսքում նշեց, որ Հայաստանի և Իտալիայի պատմամշակութային առնչությունները խոր արմատներ ունեն՝ ընդգծելով, որ երաժշտությունն ամուր կամուրջ է երկու հարուստ մշակույթների միջև։ 

Անդրադառնալով նաև Մխիթար Սեբաստացու թողած հսկայածավալ ժառանգությանը՝ դեսպանը նշեց նրա առանձնահատուկ դերը հայ-իտալական կապերի ամրապնդման գործում՝ նրան բնորոշելով որպես երկու ժողովուրդների բարեկամության և մշակութային երկխոսության խորհրդանիշ։

Գևորգ Չիչյանն իր խոսքում անդրադարձավ Մխիթար Սեբաստացու գիտակրթական վաստակին և բացառիկ դերակատարությանը՝ հայ ժողովրդի ազգային ինքնության, լեզվի, պատմական հիշողության, հոգևոր ու մշակութային ժառանգության պահպանման և զարգացման գործում՝ ընդգծելով, որ նրա թողած ժառանգությունն, իսկապես, անգնահատելի է։

Միաժամանակ նա խորին երախտագիտություն հայտնեց «Ջուզեպպե Սինոպոլի» վոկալ անսամբլի գեղարվեստական ղեկավար Զոյա Թուխմանովա-Կարապետյանին, երաժշտական դպրոցի տնօրեն Մոնիկա Զակկելոյին և անսամբլի բոլոր անդամներին՝ հայկական երաժշտության, ազգային ու հոգևոր մշակույթի հանդեպ ցուցաբերած առանձնահատուկ հարգանքի, հետաքրքրության և նվիրվածության համար։

Գևորգ Չիչյանն առանձնահատուկ շնորհակալություն հայտնեց նաև ծրագրի բոլոր աջակիցներին և համագործակցող կառույցներին, որոնց անմիջական մասնակցությամբ ու աջակցությամբ հնարավոր դարձավ նախաձեռնության իրականացումը։

Իրենց հերթին «Ջուզեպպե Սինոպոլի» անսամբլի գեղարվեստական ղեկավար և խմբավար Զոյա Թուխմանովա-Կարապետյանն ու համանուն երաժշտական դպրոցի տնօրեն Մոնիկա Զակկելոն շնորհակալություն հայտնեցին «Միասին» ՀԿ-ին հրավերի և ջերմ հյուրընկալության համար:

Միջոցառման ավարտին «Միասին» համահայկական ՀԿ-ն շնորհակալագրեր հանձնեց ծրագրի մասնակիցներին, աջակիցներին և գործընկերներին։

Scuola Di Musica Sinopoli

Ensemble Giuseppe Sinopoli

Հրդեհ՝ Երևանի «Կինոմոսկվա» կինոթատրոնի մուտքի մոտ

Նիդ.օրագիր / Նոյեմբերի 5, Երևան — Վերջին րոպեի տեղեկություն

Այսօր երեկոյան Երևանի կենտրոնում՝ «Կինոմոսկվա» կինոթատրոնի մուտքի մոտ, հրդեհ է բռնկվել։

Համացանցում տարածված տեսանյութերից երևում է, որ կրակը բռնկվել է կինոթատրոնի մուտքի հատվածում և արագ տարածվել դեկորացիաների վրա։ Ներկաները փորձել են ինքնուրույն մարել կրակը։ Նախնական տեղեկություններով՝ այրվել է մուտքի մոտ տեղադրված ամանորյա դեկորացիան։

Դեպքի վայր են ժամանել հրշեջ-փրկարարները, սակայն մինչ նրանց ժամանումը կրակը արդեն հաջողվել էր մարել։

Ըստ 5TV-ի՝ միջադեպը տեղի է ունեցել տարածքում ամանորյա միջոցառման և հրավառությունից հետո։

Այս պահին հրապարակված տեղեկություններում չկա հաստատում, որ հրդեհը տարածվել է «Կինոմոսկվա» շենքի ներսում կամ պատճառել է շենքի լուրջ վնասներ։

«Նիդերլանդական Օրագիրը» հետևում է դեպքի զարգացումներին և նոր տեղեկությունների առկայության դեպքում կտեղեկացնի ընթերցողներին։ 

Հաագան նոյեմբերին 

Հաագան՝ Նիդերլանդերեն Den Haag, կամ պաշտոնական հին անվամբ՝ 's-Gravenhage։

Նոյեմբերին քաղաքը կարծես փոխում է իր տրամադրությունը։ Աշնան վերջին տերևները, թաց ասֆալտը, ծովից եկող քամին ու վաղ մթնող երկինքը Հաագային տալիս են մի առանձնահատուկ գույն։

Հաագան, Ռոտտերդամի նման, բազմամշակութային քաղաք է։ Այստեղ աշխարհի տարբեր անկյուններից եկած մարդիկ ապրում են կողք կողքի՝ տարբեր լեզուներով, տարբեր սովորություններով, տարբեր կենսակերպերով։

Եվ կան փողոցներ, որոնցով անցնելիս երբեմն ուզում ես պարզապես որքան հնարավոր է արագ դուրս պրծնել այդ խելահեղ, գլխապտույտ առաջացնող անցուդարձից։

Մարդկանց հոսք, մեքենաների ու հեծանիվների անվերջ շարժ, խանութների ցուցափեղկեր, տարբեր լեզուներով խոսակցություններ, փողոցային աղմուկ… Հաագան երբեմն ոչ թե քաղաք է թվում, այլ մի հսկայական բեմ, որտեղ յուրաքանչյուր անցորդ իր փոքրիկ դերն ունի։

Բայց բավական է մի պահ կանգնել այդ ամբողջ շարժումից հեռու։

Եվ հանկարծ նկատում ես նոյեմբերյան Հաագայի մյուս դեմքը՝ թափվող տերևները, լուռ ծառուղիները, հին շենքերի պատերը, անձրևից փայլող փողոցները և այն խաղաղությունը, որը երբեմն թաքնված է ընդամենը մեկ փողոցի այն կողմում։

Անահիտ Աղաբեկյան ( Anahit Aghabekyan )

Սոֆիա–Երևան նոր ուղիղ ավիաչվերթ․ GullivAir-ը մեկնարկեց թռիչքները

Նոյեմբերի 7-ին «Զվարթնոց» միջազգային օդանավակայանում վայրէջք կատարեց բուլղարական «GullivAir» ավիաընկերության Սոֆիա–Երևան մեկնարկային չվերթը։

Նոր ավիահաղորդակցությունը Հայաստանի և Բուլղարիայի միջև օդային կապի ընդլայնման հերթական քայլն է՝ նոր հնարավորություններ ստեղծելով երկու երկրների քաղաքացիների, զբոսաշրջիկների, գործարարների և հայկական ու բուլղարական համայնքների համար։

Մեկնարկային չվերթի դիմավորման խորհրդանշական արարողությանը ներկա էին ՀՀ ԱԳ նախարարի տեղակալ Վահան Կոստանյանը և Բուլղարիայի Հանրապետության արտաքին գործերի նախարարի տեղակալ Իվանկա Տաշևան։

Միջոցառմանը մասնակցում էին նաև ՀՀ Էկոնոմիկայի նախարարության Զբոսաշրջության կոմիտեի նախագահ Անուշիկ Ավետյանը, Հայաստանում Եվրոպական միության պատվիրակության ղեկավար Վասիլիս Մարագոսը, Հայաստանում Բուլղարիայի դեսպան Նիկոլա Նիկոլովը, «GullivAir» ավիաընկերության տնօրենի տեղակալ Իվայլո Իգնատովը և այլ պաշտոնատար անձինք։

Շաբաթական երկու չվերթ

Սոֆիա–Երևան–Սոֆիա երթուղով կանոնավոր չվերթերը նախատեսվում են շաբաթական երկու անգամ՝ յուրաքանչյուր հինգշաբթի և շաբաթ օրերին։

Թռիչքները կիրականացվեն Airbus A320 օդանավերով՝ «Bulgaria Air» ավիաընկերության հետ համագործակցությամբ։

Նոր երթուղին հատկապես կարևոր կարող է լինել ոչ միայն զբոսաշրջային, այլև գործարար, մշակութային և մարդկային կապերի զարգացման տեսանկյունից՝ ավելի մատչելի դարձնելով Հայաստանի և Բուլղարիայի միջև ճանապարհորդությունը։

Հնարավորություն նաև Նիդերլանդներում բնակվող հայերի համար

Նիդերլանդներում բնակվող հայերի համար Սոֆիայի միջոցով Երևանի հետ նոր ավիակապը ևս կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել։ Բուլղարիայի մայրաքաղաքը կարող է դառնալ Հայաստանի հետ ճանապարհորդության լրացուցիչ տարանցիկ ուղղություն՝ հատկապես այն դեպքում, երբ Երևան ուղիղ չվերթների ժամանակացույցը կամ տոմսերի գները հարմար չեն։

Ավիատոմսերի առկայության, չվերթների ժամանակացույցի և ամրագրման պայմանների վերաբերյալ մանրամասները հասանելի են «GullivAir»-ի պաշտոնական կայքում կամ տեղական տուրիստական գործակալությունների միջոցով։

«Նիդերլանդական Օրագիրը» շնորհավորում է նոր ավիաուղու մեկնարկը և մաղթում անվտանգ ու բարեհաջող թռիչքներ։ 

Երևանի Կապույտ մզկիթի նիստերի սրահը անվանակոչվել է Եղիշե Չարենցի անունով

Երևան, 9 նոյեմբերի 2026 թ. — Իրանի փոխնախագահ, դոկտոր Փուրմոհամադիի մասնակցությամբ Երևանում տեղի ունեցած Ֆիրդուսու «Շահնամե»-ի հայերեն թարգմանության շնորհանդեսի շրջանակում Երևանի Կապույտ մզկիթի նիստերի սրահը անվանակոչվել է հայ մեծանուն բանաստեղծ Եղիշե Չարենցի անունով։

Միջոցառումը տեղի է ունեցել երկուշաբթի՝ նոյեմբերի 9-ին։ Հայտարարության համաձայն՝ սրահին Չարենցի անունը տալու նախաձեռնությունը իրականացվել է «Շահնամե»-ի հայերեն թարգմանության ներկայացման հանդիսության շրջանակում։

Եղիշե Չարենցը (1897–1937) հայ գրականության 20-րդ դարի նշանավոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործությունը կարևոր տեղ է զբաղեցնում հայ-իրանական մշակութային կապերի պատմության մեջ։

Կապույտ մզկիթը՝ Երևանի պատմական կենտրոնում գտնվող 18-րդ դարի պարսկական մշակութային հուշարձանը, շարունակում է մնալ հայ-իրանական պատմամշակութային առնչությունների կարևոր խորհրդանիշներից մեկը։

Միջոցառման ընթացքում ներկայացված Ֆիրդուսու «Շահնամե»-ի հայերեն թարգմանությունը ևս ընդգծում է երկու ժողովուրդների գրական և մշակութային ժառանգության փոխադարձ կապերը։ 

ՀԱՅՏԱՐԱՐՈՒԹՅՈՒՆ

Հարգելի՛ հայրենակիցներ,
Սիրով տեղեկացնում ենք, որ նոյեմբերի 15-ին՝ կիրակի օրը, ժամը 11:30-ին, Մաստրիխտի Սուրբ Կարապետ եկեղեցում կմատուցվի Սուրբ և անմահ Պատարագ։
Պատարագիչ՝ Տեր Խաչատուր քահանա Ֆրանգյան։
Սիրով սպասում և ակնկալում ենք բոլորիդ ներկայությունը՝ միասին մասնակցելու Սուրբ Պատարագին և հաղորդակից դառնալու հոգևոր այս արարողությանը։
Սիրով՝ Մաստրիխտի Սուրբ Կարապետ եկեղեցի
Surp Karapet- Armeens Apostolische Kerk Maastricht 

MEDEDELING
Beste landgenoten,
Met genoegen delen wij u mee dat op zondag 15 november om 11.30 uur de Heilige en Goddelijke Liturgie zal worden opgedragen in de Sint-Karapetkerk in Maastricht.
De celebrant is priester Khachatur Frangyan.
Wij hopen u allen van harte te mogen verwelkomen om samen deel te nemen aan deze heilige liturgie.
Met vriendelijke groet,
Sint-Karapetkerk Maastricht

Հայաստան–Նիդերլանդներ․ գործարար համագործակցության նոր օրակարգ՝ 2027-ին ընդառաջ

Հայաստանի և Նիդերլանդների միջև տնտեսական կապերի զարգացման նոր հնարավորություններ են քննարկվել Հայաստանի Հանրապետության առևտրաարդյունաբերական պալատում կայացած աշխատանքային հանդիպման ընթացքում։

Նոյեմբերին ՀՀ առևտրաարդյունաբերական պալատում տեղի է ունեցել աշխատանքային հանդիպում Նիդերլանդներում ՀՀ առևտրաարդյունաբերական պալատի պաշտոնական ներկայացուցիչ Սվետլանա Անդրեսյանի և ՀՀ առևտրաարդյունաբերական պալատի փոխնախագահ Լիլիա Գևորգյանի միջև։

Հանդիպման առանցքային թեման Նիդերլանդների հետ Հայաստանի գործարար և առևտրատնտեսական կապերի ընդլայնումն էր։ Սվետլանա Անդրեասյանը ներկայացրել է 2027 թվականի նախատեսվող միջոցառումների ծրագիրը, որն ընդգրկում է տարբեր ոլորտներում համագործակցության և միջազգային գործարար կապերի զարգացման ուղղություններ։

Քննարկվել են նաև հայկական ընկերությունների՝ Նիդերլանդներում և եվրոպական այլ երկրներում անցկացվող միջազգային ցուցահանդեսներին ու գործարար միջոցառումներին մասնակցելու հնարավորությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվել հայկական ապրանքների և ծառայությունների՝ եվրոպական շուկայում ներկայացմանն ու առաջմղմանը։

Սփյուռքի գործարար ներուժը՝ որպես համագործակցության հարթակ

Հանդիպման ընթացքում Սվետլանա Անդրեսյանը տեղեկացրել է նաև Նիդերլանդներում հայկական սփյուռքի աջակցությամբ ձևավորված աշխատանքային խմբի մասին։

Ըստ ՀՀ առևտրաարդյունաբերական պալատի հաղորդագրության՝ աշխատանքային խումբն արդեն ձևավորված է և պատրաստ է աջակցելու Հայաստանի հետ տարբեր ոլորտներում համագործակցության զարգացմանը։

Այս հանգամանքը կարող է կարևոր նշանակություն ունենալ, քանի որ Նիդերլանդներում բնակվող հայ գործարարների, մասնագետների և տարբեր ոլորտների ներկայացուցիչների ներուժը կարող է օգտագործվել ոչ միայն երկկողմ տնտեսական կապերի ամրապնդման, այլև հայկական ընկերությունների համար եվրոպական շուկա մուտք գործելու նոր ուղիներ ստեղծելու նպատակով։

Գործարար համագործակցության նման հարթակը կարող է միաժամանակ կապող օղակ դառնալ Հայաստանի ընկերությունների և Նիդերլանդների գործարար շրջանակների միջև՝ նպաստելով տեղեկատվության փոխանակմանը, գործընկերների որոնմանը, համատեղ ծրագրերի ձևավորմանն ու ներդրումային կապերի զարգացմանը։

2027 թվականը՝ նոր նախաձեռնությունների տարի՞

Հանդիպման արդյունքներով կողմերը հայտնել են համատեղ նախաձեռնությունների հետագա զարգացման և կոնկրետ առաջարկների մշակման շահագրգռվածություն։ Նախատեսվում է նաև ձևավորել 2027 թվականի միջազգային գործարար միջոցառումների օրացույց։

Այդ օրացույցը կարող է ներառել ցուցահանդեսներ, գործարար համաժողովներ, հանդիպումներ, ոլորտային քննարկումներ և այլ միջոցառումներ, որոնց միջոցով հայկական ընկերությունները հնարավորություն կունենան ավելի ակտիվորեն ներկայանալու եվրոպական շուկայում։

Հայաստանի համար Նիդերլանդների ուղղությունը կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել ոչ միայն առևտրի, այլև տեխնոլոգիաների, նորարարության, ծառայությունների, ներդրումների և միջազգային գործընկերության տեսանկյունից։

Միաժամանակ Նիդերլանդներում հայկական համայնքի գործարար ներուժի համախմբումը կարող է նոր բովանդակություն հաղորդել Հայաստան–Նիդերլանդներ տնտեսական հարաբերություններին։

Հաջորդ քայլը՝ գաղափարներից դեպի կոնկրետ ծրագրեր

ՀՀ առևտրաարդյունաբերական պալատի հրապարակած տեղեկությունից դեռևս պարզ չէ, թե աշխատանքային խմբի կազմում ովքեր են ընդգրկված, ինչ ոլորտներ են ընտրվել որպես առաջնահերթ և ինչ կոնկրետ ծրագրեր են նախատեսվում 2027 թվականին։

Սակայն հանդիպման կարևորությունը հենց այն հանգամանքի մեջ է, որ քննարկումները նպատակ ունեն անցնելու ընդհանուր ցանկությունների մակարդակից դեպի գործնական համագործակցության՝ կոնկրետ առաջարկների, միջոցառումների և գործարար կապերի ձևավորման միջոցով։

Հայաստան–Նիդերլանդներ տնտեսական հարաբերությունների զարգացման գործում առաջիկա փուլում առանցքային կարող է դառնալ այն հարցը, թե որքանով հնարավոր կլինի ստեղծված հարթակը վերածել գործող մեխանիզմի, որը կօգնի հայկական բիզնեսին գտնել նիդերլանդական գործընկերներ, ներկայացնել իր արտադրանքն ու ծառայությունները և մուտք գործել եվրոպական շուկա։

Այս իմաստով 2027 թվականի գործարար օրակարգը կարող է դառնալ ոչ միայն միջոցառումների հերթական ցանկ, այլ Հայաստանի և Նիդերլանդների միջև գործարար կապերի նոր փուլ ձևավորելու հնարավորություն։

Աղբյուրը՝ Հայաստանի Հանրապետության առևտրաարդյունաբերական պալատ։